Nega aynan arablar? Islom dini nima uchun Rim, Xitoy yoki boshqa imperiyalarda boshlanmagan?

Islom tarixi bilan qiziqqan ko‘pchilikni bir savol doim o‘ylantiradi: Nega so‘nggi payg‘ambar Muhammad (s.a.v.) aynan arablarga yuborildi? Nima uchun turkiylarga, o‘sha paytdagi qudratli Rim imperiyasiga yoki ilm-fanda peshqadam bo‘lgan Xitoyga emas?

Ayrimlar «Alloh arablarni ko‘proq yaxshi ko‘rgani uchun shunday bo‘lganmi?» deb o‘ylashi mumkin. Ammo Qur’oni Karim bunga qat’iy raddiya beradi: «Allohning huzurida eng hurmatlingiz — eng taqvodoringizdir» (Hujurot, 13). Payg‘ambarimiz (s.a.v.) ham vidolashuv xutbalarida: «Arabning ajamdan (noarabdan) taqvodan boshqa hech bir ustunligi yo‘q», deya ta’kidlaganlar.

Unda butun insoniyatga yuborilgan so‘nggi ilohiy ta’limot nega aynan sahro bag‘ridagi shahardan boshlandi?

610 yilgi dunyo xaritasi: Sayyora qanday holatda edi?

Bu sirni tushunish uchun Milodiy 610 yildagi dunyo siyosiy va ma’naviy manzarasiga nazar tashlash kifoya:

• Vizantiya va Fors imperiyalari: O‘sha davrning ikki yirik superdavlati o‘nlab yillardan beri davom etayotgan qonli urushlar tufayli bir-birini butunlay holdan toydirgan edi. Vizantiya dinshunoslari esa falsafiy bahslar va Iso (a.s.)ning tabiati haqidagi ixtiloflar girdobida qolib ketgandi;

• Yevropa: Yagona davlatchilik yo‘q, o‘zaro urushlar va qabilaviy tarqoqlik avjida. Norvegiya kabi hozirgi rivojlangan davlatlar u paytda o‘nlab kichik va yovvoyi qirolliklarga bo‘lingan edi;

• Xitoy imperiyasi: «Osmon o‘g‘li» hisoblangan imperator Koreyaga millionlik qo‘shin tortgan. Rivoyatlarga ko‘ra, 300 minglik armiyadan ortga atigi 2700 kishi omon qaytgan;

• Amerika qit’asi: Mayya hukmdorlari o‘zlarini muqaddas xudo deb e’lon qilib, shaharlar bir-birini talash bilan band bo‘lgan;

• Dunyoning umumiy dardi: Yer yuzining qaysi burchagiga qaramang, inson bilan Yaratgan o‘rtasiga kimdir sun’iy ravishda kirib olgan edi — podshoh, kohin, maxsus ruhoniylar tabaqasi yoki butlar.

Aynan shunday davrda javob na shoh saroyi, na professional armiyasi va na hukmron ruhoniylar sinfi bo‘lmagan sahro shahridan chiqdi: «Ayt: U — Alloh yagonadir» — hech qanday vositachilarsiz to‘g‘ridan to‘g‘ri Yaratganga bog‘lanish.

Tarixchilar va ulamolar keltirgan 4 ta asosiy sabab

Islom risolatining Arabiston yarimorolidan boshlanishi zamirida ulkan hikmatlar yotadi:

1. Savodsiz xalq va shubhalarning yo‘qligi:

   U davrdagi arablar maktablar, murakkab falsafiy maktablar yoki qadimiy yozma manbalarga ega emas edi. Bu esa Payg‘ambar (s.a.v.)ga tushgan vahiylarni «oldingi falsafalardan ko‘chirib olingan» degan da’volardan to‘liq himoya qildi. Qur’onda marhamat qilinganidek: «Sen bundan oldin biror kitobni o‘qimagansan va uni qo‘ling bilan yozmagansan. Aks holda, botil ahli shubhaga tushgan bo‘lardi» (Ankabut, 48);

2. Ibrohim va Ismoil (a.s.)ning asrlar avvalgi duosi:

   Ka’ba devorlarini barpo etayotib, Ibrohim va Ismoil (a.s.) Yaratganga shunday iltijo qilishgan edi: «Parvardigoro, ularga o‘zlaridan bo‘lgan bir payg‘ambar yubor». Oradan asrlar o‘tib, Alloh taolo bu duoning ijobatini xuddi shu so‘zlar bilan nozil qildi: «U savodsizlar orasiga o‘zlaridan bo‘lgan payg‘ambarni yuborgan Zotdir»;

3. Arab tilining tengsiz qudrati:

   Arablar so‘z san’ati, nazm va notiqlikka cheksiz darajada berilgan, she’riyat bilan g‘ururlanadigan xalq edi. Qur’on ularga aynan ular eng kuchli bo‘lgan soha — so‘z orqali murojaat qilib, balog‘at mo‘jizasini ko‘rsatdi. Solishtirish uchun: bugungi kunda ingliz kitobxoni 1400 yil avval yozilgan o‘z tilidagi she’rni tarjimonsiz tushuna olmaydi, ammo arab tili Qur’on tufayli 14 asrdan buyon o‘z shaklini yo‘qotmasdan mukammal saqlanib kelmoqda;

4. Makkaning geosiyosiy va strategik o‘rni:

   Makka qadimdan butun Arabistonning markaziy savdo va ziyorat chorrahasi bo‘lgan. Har yili haj mavsumida bu yerga barcha qabilalar jamlanardi. Rasululloh (s.a.v.) aynan shu imkoniyatdan foydalanib, qabilalarni bir-bir aylanib chiqqanlar. Bu strategik markaz tufayli bir asrga yetmas vaqt ichida bu ta’limot Ispaniya sarhadlaridan to Xitoy chegaralarigacha shiddat bilan yoyildi.

Hikmat: Nur qorong‘ilikda eng uzoqqa taraladi

Alloh taolo O‘z risolatini kimga omonat qilishni eng yaxshi biluvchi Zotdir. U O‘z ilohiy nurini yer yuzining eng dabdabali shohona saroylarida emas, balki eng qorong‘i va chekka sahrosida yoqdi. Zero, mutlaq qorong‘ilik ichida porlagan nur eng uzoq masofalargacha ko‘rinadi.