Arazni ichda saqlamang: alamni yengishning 3 muhim yo‘li...
Arazdan chiqish uchun hislarni aniq nomlash, og'riq bergan ehtiyojni anglash va amalga oshmagan kutuvlarni ko'rib chiqish muhim. Boshqa insonning xatti-harakatlarini tushunish uni oqlash yoki u bilan avvalgidek yaqin bo'lishni anglatmaydi. Kechirish yarashish degani emas, ayniqsa munosabatda tahqir, zo'ravonlik, manipulyatsiya yoki xavf bo'lsa, avvalo xavfsizlik va sog'lom chegaralar muhim.
Ba’zan bir og‘iz gap, e’tiborsizlik yoki kutilmagan munosabat insonni uzoq vaqt qo‘yib yubormaydi. Voqea o‘tib ketadi, ammo xafalik, g‘azab va «nega menga shunday qildi?» degan savol ichda qolaveradi.
Arazdan chiqish uchun boshqa insonni oqlash yoki «hech narsa bo‘lmagandek» yashash shart emas. Eng muhimi — nima his qilayotganingizni, aynan qaysi ehtiyojingiz og‘riganini va bu ehtiyojni endi qanday sog‘lom yo‘l bilan qondirish mumkinligini anglash.
1-yo‘nalish: avval hisni aniq nomlang
«Men xafaman» degan jumlaning o‘zi ba’zan yetarli emas.
Xafalik ortida g‘azab, rad etilganlik hissi, qadrsizlanish, yolg‘izlik, uyat yoki adolatsizlik tuyg‘usi yashiringan bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun qog‘oz olib, hech narsani bezamasdan yozing:
Men hozir nimani his qilayapman?
Keyin ikkinchi savolga o‘ting:
Meni xafa qilgan inson o‘sha paytda nimaga muhtoj edi?
Balkim u e’tibor, nazorat, himoya, tan olinish yoki o‘zini haq deb his qilishni istagandir.
Bu uning xatti-harakatini oqlamaydi. Ammo vaziyatga faqat «u yomon» degan nuqtadan emas, kengroq qarash imkonini beradi.
So‘ng yana bir savol:
U aslida mendan nimani xohlagan edi?
Ba’zan janjalning tashqi sababi boshqa, asl ehtiyoj esa mutlaqo boshqa bo‘ladi.
Boshqa insonni tushunish — unga haq berish degani emas
Bu juda muhim farq.
Kimdir qo‘pollik qilgan bo‘lsa, uning ehtiyojini tushunish sizni yana o‘sha munosabatga qaytishga majbur qilmaydi.
Siz bir vaqtning o‘zida:
«Nega u bunday qilganini tushunyapman»
va
«Menga bunday munosabat qilish mumkin emas»
deyishingiz mumkin.
Psixologik yetuklik ba’zan aynan shu ikki fikrni bir vaqtda ushlab tura olishdan boshlanadi.
2-yo‘nalish: aynan nima og‘riq berganini toping
Bir xil gap ikki insonga ikki xil ta’sir qiladi.
Biriga ahamiyatsiz bo‘lgan so‘z boshqasining izzat-nafsiga qattiq tegishi mumkin. Nega?
Chunki har bir insonning o‘zining «og‘riqli nuqtalari» bor.
O‘zingizdan so‘rang:
«Bu vaziyatda meni aynan nima bunchalik ranjitdi?»
Masalan, kimdir fikringizni inkor qildi. Balkim muammo faqat uning gapida emas, siz uchun «mening fikrim qadrlanmaydi» degan eski hisni uyg‘otganidadir.
Yoki kimdir va’dasida turmadi. Ehtimol, siz uchun ishonch va barqarorlik ayniqsa muhimdir.
Bu yerda maqsad o‘zingizni ayblash emas.
Aksincha, qaysi nuqtangizga tegilganini anglash.
«Mening ojizligim qayerda?» degan savolni ehtiyot bilan bering
Bu savolni:
«Menda nima noto‘g‘ri?»
degan ma’noda emas, balki:
«Mening qaysi ehtiyojim tashqi insonning munosabatiga haddan tashqari bog‘lanib qolgan?»
degan ma’noda tushunish foydali.
Balkim siz o‘z qadringizni faqat maqtov orqali his qilasiz.
Balkim rad etilishni juda og‘ir qabul qilasiz.
Balkim chegara qo‘yish qiyin.
Shunda keyingi savol paydo bo‘ladi:
«O‘zimda qaysi ko‘nikmani kuchaytirishim kerak?»
Bu — o‘zini hurmat qilish, aniq gapirish, «yo‘q» deyish, hislarni boshqarish yoki o‘z qadrini boshqalar fikridan ajratish bo‘lishi mumkin.
3-yo‘nalish: «hammasi qanday bo‘lishi kerak edi?» deb so‘rang
Xafalik ortida ko‘pincha amalga oshmagan kutuv yotadi.
«U meni tushunishi kerak edi».
«U kechirim so‘rashi kerak edi».
«U meni tanlashi kerak edi».
«Menga bunday gapirmasligi kerak edi».
O‘zingiz uchun ideal ssenariyni yozing:
Hammasi qanday bo‘lishi kerak edi?
Keyin eng muhim savolga o‘ting:
«Agar hammasi men xohlaganday bo‘lganida, bu menga nima bergan bo‘lardi?»
Javoblar ko‘pincha voqeaning o‘zidan chuqurroq bo‘ladi:
hurmat,
xavfsizlik,
tan olinish,
mehr,
e’tibor,
adolat,
ishonch.
Aynan shu yerda arazning haqiqiy markazi ko‘rinishi mumkin.
Ehtiyojni faqat bir inson orqali olish shart emas
Faraz qilaylik, sizga kechirim so‘rashlari kerak edi, chunki bu sizga «mening hislarim muhim» degan tuyg‘uni bergan bo‘lardi.
Ammo u inson kechirim so‘ramadi.
Endi hayot ikki yo‘lga ajraladi.
Birinchi yo‘l — yillab uning o‘zgarishini kutish.
Ikkinchisi — o‘zingizdan so‘rash:
«Men o‘z hislarim muhimligini o‘zimga qanday ko‘rsata olaman?»
Masalan, chegara qo‘yish, munosabatni o‘zgartirish, ishonchli inson bilan gaplashish yoki o‘z qadringizni boshqa odamning munosabatiga bog‘lab qo‘ymaslik orqali.
Bu — arazdan chiqishning eng muhim nuqtalaridan biri.
Kechirish har doim yarashish degani emas
Insonni kechirish mumkin, ammo u bilan avvalgidek yaqin bo‘lmaslik ham mumkin.
Kechirish:
«U to‘g‘ri qilgan» degani emas.
«Men yana ishonaman» degani ham emas.
Ba’zan kechirishning ma’nosi oddiy:
«Bu voqea endi mening kundalik hayotimni boshqarmaydi».
Agar munosabatda doimiy tahqir, zo‘ravonlik, manipulyatsiya yoki xavf bo‘lgan bo‘lsa, «menda qaysi ojizlik bor?» deb butun mas’uliyatni o‘zingizga olish noto‘g‘ri. Bunday vaziyatlarda birinchi masala — xavfsizlik va sog‘lom chegaralar.
Arazni qo‘yib yuborishning eng muhim savoli
Oxirida o‘zingizga shunday savol bering:
«Men u insondan hali ham nimani kutyapman?»
Kechirimmi?
Tan olishmi?
Afsuslanishimi?
Qaytishinimi?
Haq ekaningizni e’tirof etishinimi?
Ba’zan arazni ushlab turgan narsa o‘tmishning o‘zi emas, balki hali ham amalga oshishini kutayotgan ssenariy bo‘ladi.
Ana shu kutuvni anglash insonga tanlov beradi: yana kutish yoki o‘z ehtiyojini boshqa, sog‘lomroq yo‘l bilan qondirish.
Chunki ichki tinchlik har doim boshqa odamning kechirim so‘rashidan boshlanmaydi.
Ba’zan u:
«Men o‘sha voqeani o‘zgartira olmayman, ammo u endi mening hayotimni boshqarishiga yo‘l qo‘ymayman»
degan qarordan boshlanadi.
Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.
Izohlar 0
…