O‘zingizni kechirish kerak bo‘lgan 15 holat: aybni qo‘yib yuborish vaqti...
O'zini kechirish xatoni oqlash emas, undan saboq olib, o'zini jazolashni to'xtatishdir. Inson xatolari, noto'g'ri tanlovlari, charchagani, qo'rqqani, yig'lagani, ojiz yoki ruhiy toliqqan paytlari, amalga oshmagan rejalari, noloyiq insonlarga ishongani, ortiqcha chidagani va sukut saqlagani uchun o'zini kechirishi kerak.
Inson ba’zan boshqalarni kechira oladi, ammo o‘ziga kelganda yillab qattiqqo‘l bo‘lib qoladi. Noto‘g‘ri qaror, yo‘qotilgan imkoniyat, charchoq, qo‘rquv yoki ishongan odamdan ko‘ngil qolishi — bularning bari xotirada «men boshqacha qilishim kerak edi» degan og‘ir his bilan yashashi mumkin.
Ammo o‘tmishdagi o‘zingizni bugungi bilimingiz bilan sudlash har doim ham adolatli emas. Chunki o‘sha paytda sizda hozirgi tajriba, kuch yoki tushunish bo‘lmagan bo‘lishi mumkin.
O‘zingizni kechirish — xatoni oqlash emas. Bu xatodan saboq olib, o‘zingizni jazolashni to‘xtatishdir.
1. Xatolaringiz uchun
Xato qilmagan odam yo‘q.
Muammo xatoda emas, uni butun shaxsiyatingizning ta’rifiga aylantirishda.
«Men xato qildim» — bir holat.
«Men omadsiz insonman» — butunlay boshqa xulosa.
Xato siz haqingizdagi oxirgi hukm emas. Agar u sizga nimanidir o‘rgatgan bo‘lsa, demak, u faqat yo‘qotish bo‘lib qolmagan.
2. Noto‘g‘ri tanlov uchun
Ayrim qarorlarning noto‘g‘ri ekanini faqat natijadan keyin bilamiz.
O‘sha paytda to‘g‘ri deb o‘ylangan ish keyin xatodek ko‘rinishi mumkin. Ammo bugungi aql bilan kechagi o‘zingizni ayblash oson.
O‘zingizdan yaxshiroq savol so‘rang:
«Bu qaror menga keyingi safar nimani boshqacha qilishni o‘rgatdi?»
3. Charchaganingiz uchun
Charchoq — yalqovlik emas.
Tana va miyaning resurslari cheklangan. Doim kuchli bo‘lish, hamma ishni bajarish va hech qachon to‘xtamaslik mumkin emas.
Ba’zan insonga yangi motivatsiya emas, oddiy dam kerak bo‘ladi.
O‘zingizni charchaganingiz uchun ayblash o‘rniga, bu holatni organizmning «menga tanaffus kerak» degan signali sifatida qabul qilish mumkin.
4. Qo‘rqqaningiz uchun
Qo‘rquv zaiflikning isboti emas.
Odam yangi ish, munosabat, yo‘qotish yoki katta qaror oldidan qo‘rqishi tabiiy.
Muhimi — qo‘rquv borligini tan olish va u sizning barcha qarorlaringizni boshqarib qolmasligi.
Ba’zan jasorat qo‘rqmaslik emas, qo‘rqib turib ham bir qadam tashlashdir.
5. Ko‘z yoshlaringiz uchun
Yig‘lashdan uyalish kerak emas.
Ko‘z yoshi ba’zan og‘ir hislarni tashqi ifodalash usuli. Bu insonning bardoshsiz ekanini anglatmaydi.
Aksincha, hamma narsani ichiga yutib, «menda hammasi yaxshi» deb yurishdan ko‘ra, hisni tan olish sog‘lomroq bo‘lishi mumkin.
6. Ojiz va tobsiz bo‘lgan paytlaringiz uchun
Har bir insonning shunday kuni bo‘ladi: kuch yo‘q, qaror qabul qilish og‘ir, oddiy ishlar ham katta vazifadek ko‘rinadi.
Bu holat siz doimo shunday bo‘lasiz degani emas.
Insonni bir kunlik ojizligi emas, keyin o‘zini qanday tiklashi ko‘proq belgilaydi.
7. Ruhiy toliqish uchun
Ba’zan tana dam olgan bo‘ladi, ammo miya charchagan bo‘ladi.
Doimiy mas’uliyat, xavotir, munosabatlardagi bosim yoki uzoq vaqt davom etgan stress insonni ichdan toliqtirishi mumkin.
Bunday paytda o‘zingizdan yana ko‘proq talab qilish o‘rniga, hayot sur’atini vaqtincha pasaytirish zarur bo‘lishi mumkin.
8. Amalga oshmagan rejalar uchun
Har bir orzu natijaga aylanmaydi.
Ba’zi rejalar sharoit sabab, ba’zilari qarorlar tufayli, ba’zilari esa shunchaki hayot o‘zgarib ketgani uchun amalga oshmay qoladi.
Bu barcha harakatingiz bekor ketdi degani emas.
Ba’zan amalga oshmagan maqsad insonga haqiqatan nimani xohlamasligini ham o‘rgatadi.
9. Noloyiq insonlarga ishonganingiz uchun
Kimgadir ishonishning o‘zi xato emas.
Ishonchdan noto‘g‘ri foydalangan insonning harakati uchun butun mas’uliyatni o‘zingizga olish shart emas.
«Nega men bunga ishondim?» degan savol o‘rniga:
«Endi odamlarda qaysi belgilarga ko‘proq e’tibor beraman?»
deb so‘rash foydaliroq.
Ishonchingiz sizni ahmoq qilmaydi. Lekin tajriba keyingi safar chegarani aniqroq belgilashga yordam berishi mumkin.
10. Ortiqcha chidaganingiz uchun
Ba’zan inson munosabat, ish yoki og‘ir vaziyatda keragidan uzoq qolib ketadi.
«Nega ertaroq ketmadim?» degan aybdorlik paydo bo‘ladi.
Ammo o‘sha paytda qo‘rquv, umid, moliyaviy bog‘liqlik, farzandlar, munosabatlarni saqlab qolish istagi yoki boshqa omillar bo‘lgan bo‘lishi mumkin.
Bugun siz buni boshqacha ko‘rayotgan bo‘lsangiz, demak, siz o‘zgargansiz.
11. Sukut saqlaganingiz uchun
Har doim o‘zini himoya qilish oson emas.
Ayrim vaziyatda inson shok holatida qoladi, qo‘rqadi yoki nima deyishni keyin anglaydi.
Shu sabab «nega o‘sha paytda javob bermadim?» deb yillab o‘zingizni qiynash shart emas.
Muhimi — keyingi safar o‘z chegarangizni qanday himoya qilishni o‘rganish.
12. Sekin sur’atda harakat qilganingiz uchun
Hayot poyga emas.
Kimdir 25 yoshida katta natijaga erishadi, boshqasi 40 yoshida o‘z yo‘lini topadi.
Boshqa insonning tezligi siz uchun me’yor bo‘lishi shart emas.
Sekin borish — to‘xtab qolish degani emas.
Sizning sur’atingiz ham yo‘lning bir qismi.
13. Tanaffuslar uchun
Inson har doim mahsuldor bo‘lishi shart emas.
Dam olish, biroz to‘xtash, rejalarni qayta ko‘rib chiqish yoki hech narsa qilmaslik ham hayotning tabiiy qismi.
Tanaffus ba’zan orqaga ketish emas, keyingi harakat uchun kuch yig‘ishdir.
14. O‘tmish uchun
O‘tmishni o‘zgartirib bo‘lmaydi.
Undan saboq olish mumkin, uzr so‘rash mumkin, zararni imkon qadar tuzatish mumkin. Ammo kechagi voqeani har kuni qayta jazo sifatida yashash hech narsani yaxshilamaydi.
O‘tmish — sizning bir qismingiz.
Lekin u butun hayotingiz emas.
15. Qo‘lingizdan kelganicha qilganingiz uchun
Eng og‘ir haqiqatlardan biri shu: ba’zan inson haqiqatan qo‘lidan kelgan barcha narsani qiladi, lekin baribir natija u kutgandek bo‘lmaydi.
Shunday vaziyatda «ko‘proq qilishim kerak edi» degan fikr paydo bo‘lishi mumkin.
Lekin resurs, bilim va kuchning ham chegarasi bor.
Bugun orqaga qarab o‘sha insonni tanqid qilishdan oldin bitta savol bering:
«O‘sha paytda men bilganim va qo‘limdan kelgani shu edimi?»
Agar javob «ha» bo‘lsa, ehtimol o‘zingizni jazolashni to‘xtatish vaqti kelgandir.
O‘zingizni kechirish nimadan boshlanadi?
O‘zingizni kechirish:
«Hech qanday xato qilmadim» deyish emas.
U:
«Ha, bu sodir bo‘ldi. Men undan saboq oldim. Endi o‘zimni abadiy jazolab yashamayman»
deyishga yaqinroq.
Ba’zi xatolar uchun mas’uliyat olish, uzr so‘rash yoki yetkazilgan zararni tuzatish kerak bo‘lishi mumkin. Ammo mas’uliyat bilan o‘zini yillab ayblash bir xil narsa emas.
Inson o‘zgarishi uchun avval kechagi o‘zini yo‘q qilish shart emas.
Ba’zan eng katta ichki o‘zgarish bir oddiy jumladan boshlanadi:
«Men o‘zimni kechiraman. Chunki o‘sha paytda qo‘limdan kelganicha yashaganman».
Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.
Izohlar 0
…