Quyoshda 2024-yilning eng yirik dogʻi paydo boʻldi: Yerga taʼsiri qanday boʻladi?

Quyosh yuzasida joriy yil boshidan buyon kuzatilgan eng ulkan faol soha shakllandi. Rossiya Fanlar akademiyasi Koinot tadqiqotlari instituti Quyosh astronomiyasi laboratoriyasi mutaxassislarining maʼlum qilishicha, 4478-raqamli quyosh dogʻlari guruhi oʻz koʻlami boʻyicha 2024-yilning barcha rekordlarini yangiladi. Ushbu sohaning maydoni 1190 shartli birlikka yetgan boʻlib, u avvalgi yetakchi — fevral oyida kuzatilgan 4366-sonli sohadan sezilarli darajada kattadir. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Eslatib oʻtamiz, fevral oyidagi rekordchi soha oʻz vaqtida X8.1 klassidagi oʻta kuchli chaqnashni keltirib chiqargan edi. Oʻsha voqea XXI asrning eng faol quyosh hodisalari qatoridan joy olgan. Yangi aniqlangan 4478-soha esa oʻzining ulkan oʻlchamlariga qaramay, hozircha yuqori darajadagi portlash faolligini namoyish etmayapti. Biroq olimlar bu xotirjamlik vaqtinchalik boʻlishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.

Energiya toʻplanishi va kutilayotgan xavflar

Mutaxassislarning tahlillariga koʻra, mazkur ulkan dogʻ ichida hozirda ulkan miqdorda energiya toʻplanmoqda. Garchi yaqin soatlar ichida kuchli chaqnashlar sodir boʻlishi haqida aniq belgilar boʻlmasa-da, quyosh plazmasining kichik hajmdagi otilishlari allaqachon qayd etilgan. Bu esa Quyoshning ichki qatlamlarida dinamik jarayonlar kechayotganidan dalolat beradi.

Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, ushbu kichik plazma oqimlari 30-iyun va 1-iyul kunlari Yer magnetosferasiga yetib kelishi mumkin. Bu esa sayyoramizda kuchsiz yoki oʻrta darajadagi magnit boʻronlarini keltirib chiqarishi ehtimoldan xoli emas. Oʻzbekistonlik mutaxassislar ham bunday tabiiy hodisalar paytida surunkali kasalliklarga chalingan va ob-havoga taʼsirchan insonlarni ehtiyotkor boʻlishga chaqiradi.

Yaqin ikki kun ichida ushbu faol soha deyarli aniq Quyosh — Yer chizigʻiga chiqishi kutilmoqda. Bu holatda Quyoshda sodir boʻlishi mumkin boʻlgan har qanday kuchli chaqnash yoki massiv plazma otilishi toʻgʻridan-toʻgʻri Yer tomon yoʻnaladi. Bunday vaziyatda geomagnit boʻronlarining kuchi va ularning aloqa tizimlari hamda energetika tarmoqlariga taʼsiri keskin ortishi mumkin.

Hozirda dunyo boʻylab astronomik observatoriyalar va koinot apparatlari 4478-sohani diqqat bilan kuzatmoqda. Quyosh faolligi sikli oʻzining choʻqqisiga yaqinlashayotgan bir paytda, bunday ulkan dogʻlarning paydo boʻlishi kutilgan hodisa boʻlsa-da, ularning kutilmagan oqibatlari doimiy nazoratni talab etadi. Olimlar vaziyat istalgan daqiqada oʻzgarishi mumkinligini taʼkidlamoqda.