Коинотни қутқариш операцияси: NASA Свифт телескопини сақлаб қолиш учун ракета тайёрламоқда

NASA агентлиги Неил Геҳрельс Свифт Обсерваторй (Свифт) космик расадхонасининг фаолият муддатини узайтириш бўйича ўта ноёб ва мураккаб операцияга тайёргарлик кўрмоқда. Ер орбитасида тобора пастлаб бораётган ушбу илмий телескопни сақлаб қолиш учун махсус ЛИНК аппарати коинотга учирилади. Ушбу миссия нафақат Свифт телескопини қутқаради, балки коинотдаги қурилмаларга хизмат кўрсатишнинг янги даврини бошлаб беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирда Виржиния штатидаги NASA Уоллопс космик марказида муҳандислар Northrop Grumman компаниясига тегишли Пегасус ХЛ ракетасини Старгазер самолёт-ташувчиси остига ўрнатиш ишларини якунладилар. Lockheed Л-1011 русумли модификацияланган ушбу самолёт ракетани маълум баландликка олиб чиқади ва у ердан ЛИНК аппарати коинотга йўл олади. Каталйст Спасе компанияси томонидан ишлаб чиқилган ушбу аппарат телескопнинг орбитасини кўтариш ва унинг атмосферага тушиб кетишининг олдини олиш вазифасини бажаради.

Қуёш фаоллиги ва орбитадаги муаммолар

Свифт телескопи каби паст Ер орбитасида ҳаракатланувчи аппаратлар доимий равишда атмосфера қаршилигига дуч келади. Гарчи у ерда ҳаво қатлами ўта сийрак бўлса-да, вақт ўтиши билан у сунъий йўлдошлар тезлигини пасайтиради. Агар аппаратда ўз двигатели бўлмаса, у аста-секин пасайиб, охир-оқибат атмосферанинг зич қатламларида ёниб кетиши мумкин.

ixbt.com маълумотига кўра, сўнгги вақтда кузатилган юқори Қуёш фаоллиги ушбу жараённи янада тезлаштириб юборди. Қуёш нурланиши атмосферанинг юқори қатламларини қиздириб, уларнинг зичлигини оширди, натижада Свифт кутилганидан тезроқ баландликни йўқота бошлади. NASA мутахассислари телескопни қутқариш учун зудлик билан чора кўриш зарур деган хулосага келишди.

Миссиянинг аҳамияти ва истиқболлари

Пегасус ХЛ ракетасининг танланиши миссия талабларига тўлиқ мос келиши ва ЛИНК аппаратини қисқа муддатларда керакли нуқтага етказиб бера олиши билан изоҳланади. Режага кўра, парвоз июн ойи охирида Тинч океанидаги Кважалейн атолли ҳудудида амалга оширилади. Бу усул анъанавий вертикал учиришга қараганда анча мослашувчан ва иқтисодий жиҳатдан самарали ҳисобланади.

Агар ушбу миссия муваффақиятли якунланса, у коинот тадқиқотларида муҳим бурилиш ясайди. Бунинг аҳамияти қуйидагиларда намоён бўлади:

• Эски ва қимматбаҳо телескопларни янгисига алмаштирмасдан, уларнинг ишлаш муддатини узайтириш имконияти пайдо бўлади;
• Орбитал хизмат кўрсатиш технологиялари амалиётда синовдан ўтказилади;
• Коинотдаги чиқиндилар миқдорини камайтиришга хизмат қилади, чунки ишдан чиққан аппаратлар ўрнига янгиларини учиришга эҳтиёж қолмайди.

Свифт расадхонаси коинотдаги энг кучли портлашларни — гамма-нурланиш чақнашларини ўрганишда давом этиши учун ушбу қутқарув операцияси ҳаётий заруратдир. NASA ва унинг ҳамкорлари ушбу технологик ечим орқали коинотни ўрганиш харажатларини сезиларли даражада камайтиришни мақсад қилган.