O‘zbekistonda turizm sohasida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlik subyektlarini baholashning yangi tartibi joriy etilishi rejalashtirilmoqda. Gap turoperatorlar, turagentlar va joylashtirish vositalari faoliyatini “xavfni tahlil etish” elektron tizimi orqali o‘rganish haqida ketmoqda.
Yangi tizimning asosiy maqsadi — turizm bozoridagi ehtimoliy huquqbuzarliklarni oldindan aniqlash, profilaktika ishlarini kuchaytirish va sohada shaffoflikni oshirishdan iborat. Ya’ni, bu tartib faqat jazolash uchun emas, balki muammolarni ertaroq ko‘rish va ularning oldini olish uchun ishlab chiqilmoqda.
Turizm qo‘mitasi tomonidan tayyorlangan nizom loyihasiga ko‘ra, turizm yo‘nalishida ishlayotgan tadbirkorlar maxsus mezonlar asosida baholanadi. Bunda turoperatorlik faoliyati, turagentlik xizmati va joylashtirish vositalari alohida yo‘nalish sifatida ko‘rib chiqiladi. Bu esa har bir sohaga o‘ziga xos talab va xavf omillari nuqtayi nazaridan yondashish imkonini beradi.
Hujjatga muvofiq, baholash “ball” tizimi asosida amalga oshiriladi. Tadbirkorlik subyektlari to‘plangan ko‘rsatkichlariga qarab “yuqori”, “o‘rta” va “past” xavf toifalariga ajratiladi. Bu amaliyot nazorat organlariga qaysi yo‘nalishda e’tiborni kuchaytirish, qaysi tadbirkor faoliyati esa barqaror va xavfi past ekanini aniqlashga yordam beradi.
Muhim jihati shundaki, xavf tahlili jarayonida tadbirkorlardan qo‘shimcha hujjat yoki alohida ma’lumot talab qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Bu biznes vakillari uchun ortiqcha qog‘ozbozlik va byurokratik yukni kamaytirishga xizmat qiladi. Qisqasi, tizim ma’lumotlarni o‘zida mavjud manbalar orqali tahlil qiladi.
Shuningdek, elektron tizim natijalari avtomatik ravishda jazo choralarini qo‘llash uchun asos bo‘la olmaydi. Bu juda muhim nuqta. Demak, tadbirkor “yuqori xavf” toifasiga tushib qolsa ham, bu darhol jazolanadi, degani emas. Bunday baholash, avvalo, vaziyatni o‘rganish va profilaktik choralar ko‘rish uchun xizmat qiladi.
Tahlillar litsenziyalar, statistik ma’lumotlar, fuqarolar murojaatlari, ommaviy axborot vositalari hamda ijtimoiy tarmoqlardagi axborotlar asosida o‘tkaziladi. Shu bilan birga, tekshiruvlar “Yagona davlat nazorati” axborot tizimi orqali ro‘yxatdan o‘tkazilishi shart etib belgilanmoqda. Bu esa nazorat jarayonlarining tartibli va shaffof bo‘lishini ta’minlashi mumkin.
Yana bir e’tiborli jihat — xavfi past deb baholangan tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga aralashuvga yo‘l qo‘yilmaydi. Bu halol va tartibli ishlayotgan biznes vakillari uchun ijobiy signal hisoblanadi. Ya’ni, kim qoidaga amal qilib, xizmat sifatini saqlab borsa, ortiqcha tekshiruvlar bilan bezovta qilinmasligi kerak.
Umuman olganda, yangi elektron tizim turizm sohasida mas’uliyat, tartib va ishonch muhitini kuchaytirishga qaratilgan. Agar u to‘g‘ri va adolatli ishlasa, ham turistlar manfaati himoya qilinadi, ham tadbirkorlar uchun aniq va tushunarli nazorat mexanizmi shakllanadi.
Qisqasi, turizmda “kim qanday ishlayapti?” degan savolga endi raqamlar, mezonlar va avtomatlashgan tahlil javob berishi mumkin. Bu sohani tartibga solishda navbatdagi muhim qadam bo‘ladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
