150 жыл өмір сүрген акуланың өлімі ғалымдарды таңғалдырды

Ирландияның Слайго графтығы жағалауында алғаш рет Гренландия акуласының өлексесі жағаға шығып қалды. Мамандар бұл жағдайды бірегей ғылыми оқиға деп бағалап отыр, өйткені бұл түр әлемдегі ең ұзақ өмір сүретін омыртқалы жануарлардың бірі саналады.

Ғалымдардың есептеуінше, ұзындығы шамамен 3 метр болатын акуланың жасы кемінде 150 жыл болған. Демек, ол 19 ғасырдың ортасында, патшайым Виктория мен АҚШ президенті Авраам Линкольн дәуірінде туған. Алайда мамандар Гренландия акулаларының 300–400 жыл, ал кейбір есептеулер бойынша 500 жылға дейін өмір сүре алатынын айтады. Сондықтан жасы 150–200-дегі акулалар да енді ғана кәмелетке жеткен болып саналады.

Ирландияның Киттер мен дельфиндер тобының теңіз биологы Эмили Де Луздың айтуынша, бұл акуланың қырылуы өте өкінішті, өйткені ол дәл көбею жасына жеткен болуы мүмкін еді.

Қырылған жануар Ирландия Ұлттық музейінің бақылауымен арнайы зертханаға жеткізілді. Онда ғалымдар қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтай отырып, акуланың толық патологиялық-анатомиялық зерттеуін жүргізді. Олар терісінен, жүрегінен, бауырынан, көзінен, бұлшықеттері мен басқа да мүшелерінен үлгілер алып, болашақ зерттеулер үшін сақтап қойды.

Зерттеушілердің айтуынша, Гренландия акуласы туралы әлі де көптеген құпия ашылмаған. Мысалы, олардың қай жерде жұптасатыны, қанша төл туатыны және қанша уақыт сайын көбейетіні әлі нақты белгісіз. Сондықтан ғалымдар әлемде бұл түрдің қанша өкілі бар екенін де дәл бағалай алмай отыр.

Зерттеу барысында акуланың салмағы 50 килограмм болатын бауыры мен 34 килограммдық жүрегі де тексерілді. Мамандар жүректе қартаю белгілері болғанымен, оның жақсы жұмыс істегенін атап өтті. Бұл Гренландия акуласының қартаюға төзімділігі жоғары екенін көрсетеді.

Сондай-ақ акуланың көздері де ерекше қызығушылық тудырды. Бұған дейін бұл түрдің іс жүзінде көрмейтіні туралы пікір болған. Алайда 2026 жылы жүргізілген жаңа зерттеулер олардың көру жүйесінің жүздеген жыл бойы жақсы сақталатынын және қараңғы су ортасына бейімделгенін көрсетті.

Ғалымдардың пікірінше, Гренландия акуласының ДНҚ-ны қалпына келтіру қабілеті, жасушаларды қартаюдан қорғайтын механизмдері және жүрегінің ұзақ жылдар бойы тиімді жұмыс істеуі адамдардағы қартаю үдерісін зерттеу мен ұзақ өмір сүру құпияларын ашуда маңызды рөл атқаруы мүмкін.

Мамандар акуланың өлім себебін әзірге анықтай алмады. Оның денесінен ау немесе сыртқы жарақат іздері табылмаған. Енді алынған биологиялық үлгілердің зертханалық талдауы бұл бірегей жануардың не себепті қырылғанына жауап береді деп күтілуде.