Сунъий интеллект харажатлари назоратдан чиқмоқда: Компаниялар инқироз ёқасида

Технология оламида сунъий интеллект (AI) харажатлари кутилмаган даражада ўсиб кетиши ортидан йирик компаниялар ўз бюджетларини қайта кўриб чиқишга мажбур бўлмоқда. Масалан, Uber компанияси 2026-йилгача мўлжалланган AI-кодлаш бюджетини жорий йилнинг апрель ойигаёқ сарфлаб бўлди. Microsoft эса ўз дастурчиларига тақдим этилган Claude Коде лицензияларини бир неча ойдан сўнг бекор қилди. Токенлар нархи пасайганига қарамай, автоном агентларнинг оммалашиши истеъмол ҳажмини кескин ошириб юборди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Компаниялар 2025-йил бошида чексиз обуналарга таяниб иш бошлаган бўлсалар-да, эндиликда маблағлар қаерга кетаётганини тушунишга ва харажатларни жиловлашга уринмоқдалар. OpenAI корпоратив бўлими раҳбари Александер Эмбрикоснинг сўзларига кўра, мижозлар билан суҳбат мавзуси моделнинг имкониятларидан унинг самарадорлиги ва токенлар назоратига кўчган. Ҳозирда бозор иштирокчилари AI харажатларини кузатиш учун янги воситалар ва стандартларни ишлаб чиқишга киришган.

Линух Фоундатион томонидан эълон қилинган Токеномикс Фоундатион лойиҳаси айнан шу муаммони ҳал қилишга қаратилган. ФинОпс Фоундатион ижрочи директори Ж.Р. Сторментнинг таъкидлашича, кўплаб компаниялар апрель ойидаёқ йиллик бюджетдан 3 баравар кўп маблағ сарфлаб бўлишган. Бу ҳолат технология соҳасида ҳақиқий экзистенциал инқирозни келтириб чиқарди ва "тезроқ ҳаракат қилиш" шиори ўрнини "хавфсизлик тўсиқлари ва назорат" эгаллади.

Янги авлод моделлари, жумладан Anthropic компаниясининг Claude Опус 4.5, OpenAI'нинг GPT-5.1 ва Google'нинг Gemini 3 Pro каби воситалари агентик функцияларни яхшилаган бўлса-да, бу истеъмолнинг каррали ўсишига сабаб бўлди. Айрим маълумотларга кўра, бир компания ходимлар учун лимит ўрнатишни унутиб қўйгани сабабли Claude учун 500 миллион доллар тўлашга мажбур бўлган. Приселине вакиллари бу ҳолатни ўзига хос "қарамлик"ка қиёсламоқда.

Фарос AI ва Желлйфиш каби платформалар ўтказган тадқиқотлар шуни кўрсатадики, AI воситаларидан кўп фойдаланадиган муҳандислар икки баравар самаралироқ бўлиши мумкин, бироқ бунга эришиш учун улар 10 баравар кўп токен сарфламоқдалар. Шу билан бирга, кодлардаги хатолар ва қайта ёзишлар сони ҳам ортиб бормоқда, бу эса сунъий интеллектнинг иқтисодий самарадорлигини шубҳа остига қўймоқда.