Merkezi Paris'te bulunan uluslararası sivil toplum kuruluşu Sınır Tanımayan Muhabirler (RSF), dünya ülkelerindeki ifade özgürlüğü durumuna odaklanan 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'ni kamuoyuyla paylaştı. Söz konusu reyting analizleri, Özbekistan'ın basın özgürlüğü düzeyi bakımından halen endişe verici bölgeler listesinde kaldığını gösteriyor.
Zamin.uz, uluslararası raporun Özbekistan ve bölgeye ilişkin en önemli yönlerini analiz etti.
Reytingdeki yer ve puanlar: Durum nasıl?
Güncellenen endekste Özbekistan, 180 ülke arasında 147. sırada kaydedildi.
Geçen yılki sonuca kıyasla ülkemiz bir basamak yükselmiş olsa da, toplanan toplam puanlarda düşüş gözlemlendi.
Özellikle, 2025 yılında Özbekistan'ın göstergesi 100 üzerinden 35,24 puan teşkil ederken, 2026 yılı raporunda bu rakam 34,95 puana geriledi. Uluslararası uzmanlar ülkedeki durumu halen "çok ciddi" olarak değerlendiriyor.
İndikatör analizi: Nerede artış ve nerede düşüş var?
Endeks beş temel kriter esas alınarak oluşturulmaktadır. Bu yıl Özbekistan'ın bazı alanlardaki göstergelerinin iyileşmesi dikkat çekicidir:
Olumlu değişiklikler: Ekonomik ve güvenlik indikatörleri bazında puan artışı kaydedildi.
Olumsuz değişiklikler: Siyasi, hukuki ve sosyal kriterlerde düşüş gözlemlendi.
Karşılaştırma: 2025 yılı raporunda beş indikatörün tamamında göstergeler gerilemişti.
Tarihsel retrospektif: Geriye dönüş mü?
Özbekistan uzun süre boyunca basın durumunun en kötü olduğu devletler arasında yer aldı. 2016-2017 yıllarında başlayan demokratik reformlar sayesinde 2019 yılına gelindiğinde ülke, durumun "karmaşık" olduğu devletler kategorisine geçmeyi başarmıştı.
Ancak, 2024 yılından itibaren Özbekistan yeniden "çok ciddi" kategorisine geri döndü.
Orta Asya'daki durum
Bölgedeki komşu ülkelerin 2026 yılı endeksindeki sıralamaları şu şekilde oluştu:
Kırgızistan: 146. sıra.
Özbekistan: 147. sıra.
Kazakistan: 149. sıra.
Tacikistan: 155. sıra.
Türkmenistan: 173. sıra.
Dünya genelindeki genel manzara
Uluslararası analistlerin görüşüne göre, bugün sadece 7 ülkede (Norveç, Hollanda, Estonya, Danimarka, İsveç, Finlandiya ve İrlanda) basın özgürlüğü durumu "iyi" olarak kabul edildi.
Genel olarak, son bir yıl içinde dünyanın 100 ülkesinde basın özgürlüğü düzeyi düştü. Bunun temel nedeni olarak medyaya yönelik siyasi baskıların artması, otokratik eğilimlerin güçlenmesi ve medya pazarının zayıflaması gösteriliyor.
Değerli okurlar, sizce ülkemizde basın ve ifade özgürlüğünü daha da iyileştirmek için öncelikle hangi önlemler alınmalıdır? Yerel medya faaliyetlerindeki değişimleri nasıl değerlendiriyorsunuz?
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
