Amerikalik jurnalist Saymon Shuster Ukraina prezidenti bilan navbatdagi katta suhbat o‘tkazib, tinchlik kelishuvi atrofidagi eng og‘riqli nuqtalarni ochib tashladi. Bu safar gap AQSH vositachiligida Rossiya bilan kelishuvga kelishish ehtimoli, murosalar narxi va eng muhimi — urushdan keyingi xavfsizlik masalasi haqida ketadi.
Material chiqqanidan keyin OAVda turlicha talqinlar ko‘paydi: go‘yoki Zelenskiy Donbass masalasida muayyan murosaga tayyor, ammo evaziga qattiq xavfsizlik kafolatlarini talab qiladi. Matnda keltirilgan asosiy fikrlarni bir joyga yig‘sak, umumiy manzara shunday.
Tramp uchun tinchlik — “siyosiy g‘alaba” omillari
Zelenskiyning bahosiga ko‘ra, Ukrainadagi urush tugashi Donald Trampga “tinchlik olib kelgan siyosatchi” imijini kuchaytirishga xizmat qiladi va 2026 yil noyabrdagi Kongressga oraliq saylovlar arafasida unga qo‘shimcha siyosiy ochko beradi. U buni romantika emas, pragmatika deb ko‘rsatadi: kamroq qurbon — yaxshi, lekin Vashingtonda bu baribir katta siyosat hisoblanadi.
Frontdagi voqelik — “yomon bitimdan ko‘ra, bitimsiz qolish”
Zelenskiy Rossiya resurslari ko‘proq ekanini inkor qilmaydi: aholi ham, iqtisodiy imkoniyat ham kattaroq, demak urushni cho‘zishga potensiali bor. Shunga qaramay, Ukraina yetakchisi “munosib va mustahkam” tinchlik uchun kerak bo‘lsa kurashni davom ettirishga tayyorligini aytadi. Uning pozitsiyasi qattiq: agar kelishuv Ukraina uchun yomon bo‘lsa, uni qabul qilishdan ko‘ra umuman imzo chekmaslik afzal. Shu bilan birga, u “Ukraina yutqazayotgani yo‘q” degan fikrni ham takrorlaydi.
Donbass masalasi — murosa ehtimoli, ammo narxi bor
Matnda aytilishicha, Tramp jarayonni “siyosiy zarar” deb baholab, bir payt kelib muzokaralarni tark etishi ham mumkin. Shu xavfni tushungan holda Zelenskiy AQSH takliflarini keskin rad qilmaslik taktikasini tanlagani, ayrim talablarida yumshashlar bo‘lgani ta’kidlanadi. Shu kontekstda Shusterga gapirgan ikki maslahatchi Ukraina Donbass bo‘yicha murosaga borishi mumkinligini ham ishora qilgani keltiriladi (bu aynan materialdagi talqin sifatida).
Saylov va referendum — tinchlikni “legitimlash” mexanizmi
Zelenskiy 2026 yil bahorida tinchlik kelishuvi shartlarini referendumga chiqarish variantini ham muhokama qilayotgani aytilgan. Unga prezidentlik saylovini qo‘shib yuborish g‘oyasi ham bog‘lanadi: davomat oshadi, natijani bahs qilish qiyinlashadi. Lekin Zelenskiyning asosiy sharti o‘zgarmaydi: o‘t ochish to‘xtamagan va xavfsizlik kafolatlari aniq bo‘lmagan sharoitda ovoz berishga shoshilmaydi, “yomon kelishuv”ni esa referendumga qo‘yishni istamaydi.
Eng katta to‘siq — xavfsizlik kafolatlari
Materialdagi eng “tutqich” joy ham shu: Zelenskiyga ko‘ra, AQSH va Yevropa Ukrainaga kelajakdagi hujumlardan real himoya kafolatini bermasa, har qanday qog‘ozdagi tinchlik shartnomasi tez eskiradi. U hujjatlar aniq, yozma va tushunarli bo‘lishini talab qiladi. Reuters talqinida ham AQSH tomonidan kafolatlar hujjati “deyarli tayyor”, lekin ayrim hal qiluvchi parametrlar hali noaniq ekani qayd etilgan.
Yermak va Budanov haqidagi epizod — “ichkaridan” kelgan signal
Matnda, shuningdek, prezident ofisidagi kadr o‘zgarishlari haqida ham gap ketadi: Yermak o‘rniga Budanov kelgani, yangi rahbar murosaga moyilroq ekani, hatto Donbassning Kiyev nazoratidagi hududlaridan chiqish ssenariylari muhokama qilingani aytilgan. Bu qism ham aynan Shuster materialida keltirilgan tafsilot sifatida talqin qilinadi.
2022 yildagi “fursat” va bugungi og‘ir reallik
Shuster esga soladi: 2022 yil oxirida Xerson qaytarib olingach, AQSH “fursatdan foydalaning” degan chaqiriq qilgan. Ammo muzokaralar keyinroq — frontdagi imkoniyatlar tor, Rossiya bosimi yuqori bo‘lgan davrda qayta faollashgan. Zelenskiy esa “biz hech qachon urushni to‘xtatishga qarshi bo‘lmaganmiz, muloqotga tayyor emaslikni ruslar ko‘rsatishdi” degan pozitsiyani ushlab turadi.
Xulosa oddiy, lekin og‘ir: Zelenskiy uchun tinchlikning kaliti — yer xaritasidagi chiziqlar emas, ertangi kun kafolati. Agar kafolat bo‘lsa, murosa haqida gapirish mumkin. Agar kafolat bo‘lmasa, “tinchlik” degan so‘z faqat pauzaga aylanib qoladi. Shuning uchun keyingi oylarda muzokaralarda eng katta savdo ham, eng katta janjal ham aynan xavfsizlik atrofida bo‘ladi.
