So‘nggi paytlarda Rossiya Federatsiyasining turli o‘lkalarida musulmon dunyosi vakillari, taniqli din arboblari va jamoatchilik faollarining ketma-ket qo‘lga olinayotgani haqidagi sovuq xabarlar xalqaro hamjamiyat va OAV diqqat markaziga chiqdi. Ayniqsa, may oyining o‘rtalaridan boshlab kuchaygan ushbu hibsga olishlar to‘lqini ortida jiddiy siyosiy maqsadlar va ziddiyatlar yashiringani aytilmoqda.
Mustaqil siyosatshunoslar, dinshunos ekspertlar va hatto mahalliy Z-blogerlarning fikriga ko‘ra, mazkur ta’qiblar tizimi aslida Rossiya Musulmonlari diniy idorasi va uning obro‘li rahbari — muftiy Ravil Gaynutdinning ta’sirini cheklashga qaratilgan. Dunyoga mashhur «Meduza» nashri ushbu sirli va chigal voqelikning asl tafsilotlarini o‘rganib chiqdi.
Hududlardagi qo‘lga olishlar: Dindorlar orasida tanilgan voizlar nishonda
Bir qarashda bir-biriga mutlaqo bog‘liq bo‘lmagandek ko‘ringan, ammo bir vaqtda sodir bo‘lgan ushbu hibslar zamirida katta reja yotgani seziladi. So‘nggi haftalarda quyidagi uchta yirik voqea jamoatchilikni larzaga keltirdi:
Mordoviya voqeasi: Saransk shahrida Mordoviya muftiysi Rail Asainov pora berishda gumon qilinib hibsga olindi. Tergov idoralarining da’vosiga ko‘ra, u mahalliy universitet dasturi rahbariga talabalarning imtihonlarini osonlashtirish uchun mablag‘ taklif qilgan. Garchi muftiy tezda qo‘yib yuborilgan bo‘lsa-da, u bilan birga hibsga olingan besh nafar faolning taqdiri haligacha noma’lum qolmoqda.
Moskvadagi voqea: Poytaxtning Janubiy Butovo dahasidagi masjid imomi, Kareliya o‘lkasining sobiq muftiysi Visam Ali Bardvil Sheremetevo aeroportida politsiya xodimlariga bo‘ysunmaslik aybi bilan 15 sutkaga qamab qo‘yildi.
Terrorchilikda ayblov: «Kommersant» nashrining yozishicha, «Musulmon birodarlar» taqiqlangan tashkilotiga aloqadorlikda ayblanib, «Shimoli-g‘arbiy musulmonlar jamoasi» sobiq rahbari Muhammad Xenni, Saratov oblasti muftiysi o‘rinbosari Nidal al-Xix (falastinlik) va ingush ilohiyotshunosi Ahmad Tangiyevlar ushlangan.
Ekspert xulosasi: Siyosatshunos Rinat Muxametovning ta’kidlashicha, ushlanganlar oddiy insonlar emas, balki musulmon yoshlari orasida katta hurmatga ega, zamonaviy tilda va’z aytuvchi ilmli insonlardir. Masalan, Ahmad Tangiyev o‘z yurtida ekstremizmga qarshi ma’rifiy tadbirlarning faol ishtirokchisi bo‘lgan.
Kurashning asl sababi: Ravil Gaynutdin tuzilmasiga berilgan zarbami?
Tahlilchilar va ekspertlarning ishonch bilan ta’kidlashicha, bu hibslar Federal xavfsizlik xizmati (FSB) tomonidan Rossiya Musulmonlari diniy idorasiga qarshi uyushtirilayotgan tizimli siyosiy kampaniyadir.
Muftiyat Rossiya rahbariyatiga rasman sodiqligini ko‘rsatib, Ukrainadagi harbiy harakatlarni va safarbarlikni qo‘llab-quvvatlab kelayotgan bo‘lsa-da, muftiy Ravil Gaynutdin bir qator muhim masalalarda o‘z mustaqil fikrini saqlab qolgan edi. Uzoq yillar davomida u Rossiyaning Turkiya va arab dunyosi bilan aloqalarini mustahkamlashda rasmiy Kremlga juda katta yordam berdi.
Muftiy Ravil Gaynutdinning Kremlga yoqmagan pozitsiyalari:
Muhojirlar himoyasi: U Rossiyaga ishlashga kelgan mehnat muhojirlarining huquqlarini muntazam himoya qilib, kuchishlatar tizimlarning bosimini ochiq tanqid qilgan. Hatto «Krokus Siti Holl»dagi mudhish teraktdan keyin ham u muhojirlarni himoya qilishda davom etdi.
Masjidlar taqdiri: U masjidlarning buzilishiga keskin qarshi chiqqan va yangi ibodat uylari qurilishini talab qilgan.
Qonun loyihasiga qarshilik: Yaqinda u Prezident Vladimir Putinga shaxsan murojaat qilib, musulmonlarga masjidlardan tashqarida diniy marosimlarni bajarishni taqiqlovchi yangi qonun loyihasini rad etishni so‘radi.
«Musulmon birodarlar» ayblovi qanchalik asosli?
Ekspertlar imomlarning terrorchilik tashkilotlariga aloqadorligi haqidagi da’volarga juda katta shubha bilan qarashmoqda. Siyosatshunos Ruslan Aysinning fikricha, bugungi kunda Rossiyada taqiqlangan tashkilot bilan aloqa o‘rnatish uchun odam sog‘lom fikrdan mahrum bo‘lishi kerak.
Qo‘lga olinganlarning aksariyati falastinlik yoki arab millatiga mansub bo‘lgani uchun xavfsizlik kuchlari Yaqin Sharqdagi siyosiy vaziyatdan (Hamas va Musulmon birodarlar aloqasidan) foydalanib, ularni xalqaro qo‘llab-quvvatlov tizimlaridan uzib qo‘yishga urinmoqda.
Tinchlik va sukut: Keyingi bosqichda nima kutilmoqda?
Qizig‘i shundaki, Rossiya Muftiylar kengashi va Gaynutdin boshchiligidagi boshqa tashkilotlar o‘z hamkasblarining hibsga olinishi borasida hozircha sukut saqlamoqda. Biroq siyosiy kuzatuvchilar ushbu jarayonlar Volgabo‘yi mintaqasidagi boshqa diniy idoralarga ham ta’sir o‘tkazishini bashorat qilishmoqda.
Bundan tashqari, ushbu vaziyatdan Rossiya Musulmonlari diniy idorasi bilan doimiy raqobatda bo‘lgan boshqa yirik tashkilotlar (masalan, Talgat Tajuddin rahbarligidagi Markaziy diniy boshqarma) o‘z mavqeini mustahkamlash yo‘lida foydalanib qolishi mumkin.
Dunyodagi va mintaqadagi eng muhim diniy-siyosiy yangiliklardan xabardor bo‘lish uchun bizni kuzatishda davom eting, aziz o‘quvchilar. Sahifamizdan uzoqlashmang!
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
