Jahon siyosatining eng qaynoq nuqtalarida voqealar rivoji kutilmagan tus olmoqda, aziz muxlislar. Xalqaro maydonda tezkor harbiy va diplomatik zafarlarni xush ko‘ruvchi Oq uy rahbari Donald Tramp ayni paytda yirik geosiyosiy inqirozlar qarshisida boshi berk ko‘chaga kirib qoldi. Nufuzli AQSH nashri «The New York Times» Tramp ma’muriyatining tashqi siyosatdagi ulkan rejalari va balandparvoz va’dalari global voqelikning qattiq «g‘isht devorlari»ga urilib, chil-chil bo‘layotgani haqida tahliliy maqola e’lon qildi.
Amerika yetakchisining dunyoni hayratda qoldirmoqchi bo‘lgan rejalari nega barbod bo‘lmoqda? Sahifamizdan uzoqlashmang, Ukrainadagi urushni to‘xtatish muammosi, Eronning yadroviy o‘yinlari va G‘azo sektorini kurortga aylantirish va’dasining bugungi ahvoli bilan sizni yaqindan tanishtiramiz!
Ukraina inqirozi: 24 soatlik va’dadan 16 oylik sukutgacha
Amerika prezidenti o‘z ikkinchi muddatiga kirishishdan avval Yevropa markazidagi qonli urushni atigi 24 soat ichida butunlay tugatish bilan maqtangani ko‘pchilikning yodida bo‘lsa kerak. Biroq u qasamyod qilgan kundan buyon oradan 16 oy vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, bugun Tramp ushbu va’dasini deyarli eslagisi kelmayapti.
Vaziyatning murakkabligini AQSH Davlat kotibi Marko Rubio ham yashirib o‘tirmadi. U yaqinda bergan bayonotida natijasiz va cheksiz muzokaralarga vaqt sarflashdan charchaganini va bu og‘ir vazifani o‘z ustiga oladigan boshqa biror davlat chiqsa, faqat xursand bo‘lishini tan oldi. Boshqa tomondan, Rossiya rahbariyati ham Trampning maxsus elchisi Stiv Uitkoff va kuyovi Jared Kushnerning ketma-ket, ammo samarasiz tashriflaridan toqati toq bo‘lganini yashirmayapti.
Eron va G‘azodagi «Muzlagan» tinchlik rejalari
Tramp ma’muriyati uchun faqatgina Ukraina emas, Yaqin Sharq yo‘nalishi ham haqiqiy bosh og‘rig‘iga aylandi:
Eron qarshiligi: Vashington va Tehron Ho‘rmuz bo‘g‘ozini xalqaro kemalar uchun ochiq qoldirishga kelishib olgan bo‘lsa-da, Eron o‘zining yadro va raketa dasturlarini qisqartirishdan bosh tortmoqda. Islom Respublikasi Trampning yangi harbiy to‘qnashuvlarni istamasligini yaxshi anglagani bois, muzokaralarni yillarga cho‘zish taktikasini qo‘llamoqda.
G‘azo loyihasi: Prezident HAMASni qurolsizlantirib, G‘azo sektorini «osmono‘par shisha minoralar va hashamatli dengiz bo‘yi kurortlari olamiga» aylantirish haqida 20 banddan iborat sehrli rejasini taqdim etgan edi. Sakkiz oy o‘tdi hamki, urush vayron qilgan hududda hech qanday o‘zgarish ko‘zga tashlanmayapti.
Tahlilchilarning fikricha, Tramp Eron va Venesueladagi dastlabki qisqa harbiy muvaffaqiyatlaridan ruhlanib, Amerika armiyasi uchun imkonsiz vazifa yo‘q deb o‘yladi va o‘z kuchiga haddan tashqari yuqori baho berdi.
Diplomatiyadagi xatolik va Kremldagi o‘zgarishlar
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Oq uyning eng katta xatosi — ular professional kundalik diplomatiya o‘rniga faqatgina vaqti-vaqti bilan bo‘ladigan telefon qo‘ng‘iroqlari yoki bir martalik vakillar tashrifiga ishonib qolganidadir. Vaholanki, hozir urush maydonida vaziyat o‘zgargan: Ukraina front chizig‘ini mustahkam muzlatib qo‘ydi, Rossiyada esa iqtisodiy inqiroz va siyosiy norozilik kuchaymoqda.
🌐 Geosiyosiy jabha | 📉 Trampning dastlabki rejasi | ⚠️ Bugungi achchiq voqelik |
Ukraina fronti | Urushni 24 soat ichida butunlay to‘xtatish. | 16 oydan beri natijasiz norasmiy tashriflar. |
Eron muammosi | Yadro va raketa dasturlarini yo‘q qilish. | Tehron muzokaralarni ataylab yillarga cho‘zmoqda. |
G‘azo sektori | Osmono‘par binolar va tinch kurortlar qurish. | 8 oydan beri vayronalar aro hech qanday ijobiy siljish yo‘q. |
No‘noq diplomatiya tanqidi: «Bu mojaro uzil-kesil hal bo‘lish bosqichiga yetib keldi. Hatto Kreml ichida ham ushbu vaziyatdan qanday qilib «g‘alaba» qiyofasida chiqib ketish yo‘llari qidirilmoqda. Biroq Putin huzuriga shunchaki bir-ikki elchi yuborish bilan ish bitmaydi. Trampga vaqti-vaqti bilan bo‘ladigan qo‘ng‘iroqlar emas, balki jiddiy, tizimli va institutsional muzokaralar jarayoni zarur», — deydi tajribali amerikalik diplomat Tomas Grem.
Ko‘rinib turibdiki, Trampning siyosiy ambitsiyalari dunyoning chigal muammolari qarshisida ojizlik qilmoqda va endilikda Oq uy jiddiy diplomatik strategiyalarni qayta ko‘rib chiqishga majbur. Voqealar rivojini kuzatishda davom etamiz.
Dunyo siyosatining eng qaynoq markazlaridan kelayotgan eksklyuziv tahlillar va eng ishonchli xalqaro xabarlarni biz bilan birga kuzating, aziz o‘quvchilar!
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
