Америкалик журналист Саймон Шустер Украина президенти билан навбатдаги катта суҳбат ўтказиб, тинчлик келишуви атрофидаги энг оғриқли нуқталарни очиб ташлади. Бу сафар гап АҚШ воситачилигида Россия билан келишувга келишиш эҳтимоли, муросалар нархи ва энг муҳими — урушдан кейинги хавфсизлик масаласи ҳақида кетади.
Материал чиққанидан кейин ОАВда турлича талқинлар кўпайди: гўёки Зеленский Донбасс масаласида муайян муросага тайёр, аммо эвазига қаттиқ хавфсизлик кафолатларини талаб қилади. Матнда келтирилган асосий фикрларни бир жойга йиғсак, умумий манзара шундай.
Трамп учун тинчлик — “сиёсий ғалаба” омиллари
Зеленскийнинг баҳосига кўра, Украинадаги уруш тугаши Доналд Трампга “тинчлик олиб келган сиёсатчи” имижини кучайтиришга хизмат қилади ва 2026 йил ноябрдаги Конгрессга оралиқ сайловлар арафасида унга қўшимча сиёсий очко беради. У буни романтика эмас, прагматика деб кўрсатади: камроқ қурбон — яхши, лекин Вашингтонда бу барибир катта сиёсат ҳисобланади.
Фронтдаги воқелик — “ёмон битимдан кўра, битимсиз қолиш”
Зеленский Россия ресурслари кўпроқ эканини инкор қилмайди: аҳоли ҳам, иқтисодий имконият ҳам каттароқ, демак урушни чўзишга потенциали бор. Шунга қарамай, Украина етакчиси “муносиб ва мустаҳкам” тинчлик учун керак бўлса курашни давом эттиришга тайёрлигини айтади. Унинг позицияси қаттиқ: агар келишув Украина учун ёмон бўлса, уни қабул қилишдан кўра умуман имзо чекмаслик афзал. Шу билан бирга, у “Украина ютқазаётгани йўқ” деган фикрни ҳам такрорлайди.
Донбасс масаласи — муроса эҳтимоли, аммо нархи бор
Матнда айтилишича, Трамп жараённи “сиёсий зарар” деб баҳолаб, бир пайт келиб музокараларни тарк этиши ҳам мумкин. Шу хавфни тушунган ҳолда Зеленский АҚШ таклифларини кескин рад қилмаслик тактикасини танлагани, айрим талабларида юмшашлар бўлгани таъкидланади. Шу контекстда Шустерга гапирган икки маслаҳатчи Украина Донбасс бўйича муросага бориши мумкинлигини ҳам ишора қилгани келтирилади (бу айнан материалдаги талқин сифатида).
Сайлов ва референдум — тинчликни “легитимлаш” механизми
Зеленский 2026 йил баҳорида тинчлик келишуви шартларини референдумга чиқариш вариантини ҳам муҳокама қилаётгани айтилган. Унга президентлик сайловини қўшиб юбориш ғояси ҳам боғланади: давомат ошади, натижани баҳс қилиш қийинлашади. Лекин Зеленскийнинг асосий шарти ўзгармайди: ўт очиш тўхтамаган ва хавфсизлик кафолатлари аниқ бўлмаган шароитда овоз беришга шошилмайди, “ёмон келишув”ни эса референдумга қўйишни истамайди.
Энг катта тўсиқ — хавфсизлик кафолатлари
Материалдаги энг “тутқич” жой ҳам шу: Зеленскийга кўра, АҚШ ва Европа Украинага келажакдаги ҳужумлардан реал ҳимоя кафолатини бермаса, ҳар қандай қоғоздаги тинчлик шартномаси тез эскиради. У ҳужжатлар аниқ, ёзма ва тушунарли бўлишини талаб қилади. Reuters талқинида ҳам АҚШ томонидан кафолатлар ҳужжати “деярли тайёр”, лекин айрим ҳал қилувчи параметрлар ҳали ноаниқ экани қайд этилган.
Ермак ва Буданов ҳақидаги эпизод — “ичкаридан” келган сигнал
Матнда, шунингдек, президент офисидаги кадр ўзгаришлари ҳақида ҳам гап кетади: Ермак ўрнига Буданов келгани, янги раҳбар муросага мойилроқ экани, ҳатто Донбасснинг Киев назоратидаги ҳудудларидан чиқиш сценарийлари муҳокама қилингани айтилган. Бу қисм ҳам айнан Шустер материалида келтирилган тафсилот сифатида талқин қилинади.
2022 йилдаги “фурсат” ва бугунги оғир реаллик
Шустер эсга солади: 2022 йил охирида Херсон қайтариб олингач, АҚШ “фурсатдан фойдаланинг” деган чақириқ қилган. Аммо музокаралар кейинроқ — фронтдаги имкониятлар тор, Россия босими юқори бўлган даврда қайта фаоллашган. Зеленский эса “биз ҳеч қачон урушни тўхтатишга қарши бўлмаганмиз, мулоқотга тайёр эмасликни руслар кўрсатишди” деган позицияни ушлаб туради.
Хулоса оддий, лекин оғир: Зеленский учун тинчликнинг калити — ер харитасидаги чизиқлар эмас, эртанги кун кафолати. Агар кафолат бўлса, муроса ҳақида гапириш мумкин. Агар кафолат бўлмаса, “тинчлик” деган сўз фақат паузага айланиб қолади. Шунинг учун кейинги ойларда музокараларда энг катта савдо ҳам, энг катта жанжал ҳам айнан хавфсизлик атрофида бўлади.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
