Yaqin Sharq mintaqasida siyosiy keskinlik oliy nuqtasiga chiqdi, aziz muxlislar. Butun dunyo diqqat markazida turgan Tehron va Vashington o‘rtasidagi nozik diplomatik aloqalar kutilmaganda uzildi. Nufuzli «Tasnim» axborot agentligi tarqatgan so‘nggi ma’lumotlarga qaraganda, Eron tomoni Qo‘shma Shtatlar bilan vositachi davlatlar orqali olib borilayotgan barcha muloqotlarni rasman to‘xtatishga qaror qilgan. Xalqaro siyosat maydonidagi ushbu keskin burilish Okean orti va Yaqin Sharq munosabatlarini yanada chigallashtirishi kutilmoqda.
Mintaqadagi vaziyat qanchalik jiddiy tus olmoqda? Sahifamizdan uzoqlashmang, Tehronning ushbu keskin qaroriga sabab bo‘lgan omillar, Ho‘rmuz bo‘g‘ozini yopish bo‘yicha maxsus reja va Eron Tashqi ishlar vazirining dunyo hamjamiyatiga yo‘llagan jiddiy bayonoti tafsilotlari bilan sizni yaqindan tanishtiramiz!
Muzokaralarning to‘xtatilishiga nima sabab bo‘ldi?
Eron rasmiy doiralarining bildirishicha, Tehron muzokarachilar guruhining Vashington bilan aloqalarni uzishiga Livan hududiga uyushtirilgan shiddatli harbiy hujumlar to‘g‘ridan to‘g‘ri sabab bo‘lgan. Eron tomoni tinchlik muzokaralari olib borilayotgan bir vaqtda bunday harbiy harakatlarning davom ettirilishini kechirib bo‘lmas holat deb hisoblamoqda.
Shu bilan birga, geosiyosiy maydonda vaziyatni tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan yana bir xavotirli xabar paydo bo‘ldi. Tehron o‘zining Yaman, Livan va Iroqdagi shia ittifoqchilari (proksi kuchlari) bilan hamkorlikda dunyo savdosi uchun o‘ta muhim hisoblangan Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘liq bloklab qo‘yish (yopish) strategik rejasini ishlab chiqqani aytilmoqda. Loyiha amalga oshsa, dunyo energiya bozori jiddiy inqirozga yuz tutishi hech gap emas.
«Bir jabhada sulhning buzilishi — umumiy mag‘lubiyatdir»
Eron Islom Respublikasi Tashqi ishlar vaziri Abbos Aragchi o‘zining ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifasida xalqaro hamjamiyatga qarata juda qat’iy bayonot berdi. Vazir Tehronning tinchlik borasidagi shartlarini aniq shakllantirib o‘tdi:
Abbos Aragchining bayonoti: «Eron va AQSH o‘rtasidagi har qanday tinchlik bitimi yoki sulh hech qanday istisnolarsiz barcha hududlarga, jumladan Livan tuproqlariga ham tegishli bo‘lishi shart. Birgina jabhada tinchlik ostiga bolta urilishi, barcha yo‘nalishlarda sulhning buzilishi sifatida qabul qilinadi».
Murakkab geosiyosiy vaziyat manzarasi
Mintaqada sodir bo‘layotgan voqealar zanjirini va tomonlarning pozitsiyalarini quyidagi kichik tahliliy jadval orqali ko‘rib chiqish mumkin:
🌐 Siyosiy tomonlar | 📉 Joriy holat va harakatlar | ⚠️ Kutilayotgan xavflar |
Eron va AQSH | Vositachilar orqali aloqalar butunlay uzildi. | Tinchlik diplomatiyasining barbod bo‘lishi. |
Eron va ittifoqchilari | Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘sish rejasi tayyorlanmoqda. | Global iqtisodiy va neft inqirozi. |
Isroil harbiylari | Bayrut janubidagi aholini evakuatsiya qilishga chaqirdi. | «Hizbulloh» raketalariga javoban yangi yirik zarbalar. |
Avvalroq, Isroil mudofaa kuchlari Livan poytaxti Bayrut shahrining janubiy chekkalarida istiqomat qiluvchi tinch aholini zudlik bilan hududni tark etishga chaqirgan edi. Isroil tomoni agar «Hizbulloh» harakati mamlakat shaharlari va tinch qishloqlariga raketa zarbalari berishni to‘xtatmasa, mazkur hududlardagi harbiy nishonlarga ayovsiz sokrushitelniy (vayronkor) zarbalar berilishidan ogohlantirgan.
Yaqin Sharqdagi siyosiy harorat soat sayin ko‘tarilmoqda va voqealar rivoji qaysi tomonga qarab ketishini oldindan aytish qiyin.
Dunyo siyosatidagi eng qaynoq jarayonlar, xalqaro maydondagi muhim geosiyosiy o‘zgarishlar va eng ishonchli xabarlarni biz bilan kuzatib boring, aziz o‘quvchilar!
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
