АҚШ Адлия вазирлиги Илон Маскнинг xAI компаниясини миллий хавфсизлик важидан ҳимоя қилди

АҚШ Адлия вазирлиги (У.С. Департмент оф Жустисе) миллиардер Илон Маскка тегишли xAI компаниясининг Миссисипи штатидаги маълумотлар маркази атрофида юзага келган ҳуқуқий низога аралашди. Вазирлик суд жараёнида компания тарафини олиб, Grok сунъий интеллект тизимининг ишлаши мамлакат миллий хавфсизлиги учун ўта муҳим эканини таъкидлади. Бу ҳолат технологик гигантлар ва экологик меъёрлар ўртасидаги курашда давлат манфаатларининг ўрнини кўрсатиб бермоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Низо xAI компаниясининг Саутхейвен шаҳридаги Колоссус 2 объектида тегишли рухсатномаларсиз газ турбиналаридан фойдаланаётгани сабабли келиб чиқди. Рангли аҳоли тараққиётига кўмаклашиш миллий ассоциацияси (НААКП) томонидан берилган даъво аризасида компаниянинг энергетик инфратузилмаси атроф-муҳитга зарар етказаётгани айтилган. Бироқ ҳукуматнинг бу масалага бевосита аралашуви вазиятни бутунлай бошқа ўзанга буриб юборди.

Миллий хавфсизлик ва Grok чат-боти

Адлия вазирлигининг баёнотига кўра, xAI инфратузилмасига қўйиладиган ҳар қандай чекловлар АҚШнинг миллий, иқтисодий ва энергетик хавфсизлигига таҳдид солиши мумкин. Гап шундаки, компаниянинг Grok сунъий интеллект модели АҚШ Мудофаа вазирлиги (Pentagon) томонидан махфий ва ўта махфий тармоқларда амалга ошириладиган муҳим операцияларда қўлланилмоқда. Бу тизимлар ҳарбий ва мудофаа вазифаларини бажаришда чекланган миқдордаги ишончли моделлар қаторига киради.

Жанубий экологик ҳуқуқ маркази (Соутерн Энвиронментал Лав Сентер) маълумотларига кўра, Колоссус 2 майдонидаги газ турбиналари сони апрель ойидан буён 27 тадан 57 тага кўпайган. Натижада атмосферага азот оксиди (НОх) чиқиндилари миқдори 111 фоизга ошган. Ушбу турбиналар маълумотлар марказининг юқори юкламали ҳисоблаш қувватларини узлуксиз энергия билан таъминлаш учун қўшимча манба сифатида ишлатилмоқда.

Мазкур ҳолат АҚШда сунъий интеллект пойгаси ва экологик тартибга солиш ўртасидаги зиддиятни яққол намоён этди. Адлия вазирлиги ўз ҳужжатларида сунъий интеллект тизимлари ҳатто экологик қоидалардан юқори турувчи стратегик вазифаларда қўлланилаётганига ишора қилган. Бу эса xAI каби компанияларга технологик устунликни сақлаб қолиш учун муайян имтиёзлар берилиши мумкинлигини англатади.

Ўзбекистонлик мутахассислар учун ҳам ушбу ҳолат диққатга сазовордир. Чунки глобал миқёсда сунъий интеллектни ривожлантириш фақат дастурий таъминот эмас, балки улкан энергетик ресурслар ва инфратузилма талаб қилади. АҚШ ҳукумати xAI мисолида технологик суверенитетни сақлаш йўлида экологик талабларни иккинчи даражага туширишга тайёрлигини кўрсатмоқда.

Ҳозирда Колоссус 2 объекти компаниянинг энг йирик икки маълумотлар марказидан бири ҳисобланади. Суд жараёнининг якуни нафақат xAI келажагига, балки бутун сунъий интеллект саноатида давлат ва хусусий сектор ҳамкорлигининг ҳуқуқий чегараларини белгилаб беришига хизмат қилади.