Ҳиндистонда Telegram блокланиши VPN ва муқобил мессенжерларга талабни кескин оширди

Ҳиндистон ҳукумати имтиҳонлардаги фирибгарликларга қарши кураш доирасида Telegram мессенжерига киришни вақтинча чеклаб қўйиши ортидан мамлакатда VPN хизматлари ва муқобил алоқа иловаларига бўлган талаб мисли кўрилмаган даражада ўсди. Аппфигурес таҳлилий компанияси маълумотларига кўра, чеклов эълон қилинган кун 2025-йил бошидан буён Ҳиндистонда VPN иловаларини юклаб олиш бўйича энг юқори кўрсаткич қайд этилган. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Статистик маълумотларга кўра, асосий VPN хизматларининг кунлик юклаб олиниши 49 фоизга ошиб, ўртача 139 мингдан 208 мингга етган. Айниқса, Протон VPN ва Турбо VPN каби сервислар фойдаланувчилар орасида энг оммабопига айланди. Протон VPN иловаси Apple App Store дўконида 113 фоизга, Google Play платформасида эса 64 фоизга кўпроқ юклаб олина бошлади. Шунингдек, НордVPN ва ЭхпрессVPN каби машҳур сервислар ҳам сезиларли ўсишни қайд этган.

Имтиҳон хавфсизлиги ва ҳукумат қарори

Telegram платформасининг 22-июнга қадар чекланишига мамлакатдаги энг йирик кириш имтиҳони — НEEТ (Ундерградуате) олдидан фирибгарларнинг фаоллашгани сабаб бўлди. Ҳиндистон ҳукумати ушбу чора сохта имтиҳон саволларини тарқатиш ва абитуриентларни алдаш ҳолатларининг олдини олиш учун зарур эканлигини таъкидламоқда. Бироқ Telegram маъмурияти ушбу қарорга қарши Деҳли Олий судига мурожаат қилиб, бутун платформани блоклаш ўрнига аниқ контентга қарши курашиш кераклигини билдирган.

TechCrunch нашри хабарига кўра, Протон компанияси Ҳиндистондан рўйхатдан ўтишлар сони одатдаги кўрсаткичдан 120 фоизга ошганини маълум қилган. Компания вакиллари ушбу ҳолатни "ўта диққатга сазовор" деб баҳоламоқда, чунки Ҳиндистон бозори ўзи шундоқ ҳам ушбу сервис учун энг йирикларидан бири ҳисобланади. Канаданинг Виндскрибе сервиси ҳам ўз иловаси юклаб олиниши 89 фоизга кўпайганини тасдиқлади.

Муқобил мессенжерларга кўчиш

Фойдаланувчилар нафақат VPN орқали блокировкани айланиб ўтишга, балки Telegram ўрнига бошқа хавфсиз мессенжерлардан фойдаланишга ҳам ўтмоқдалар. Аппфигурес маълумотларига кўра, Ҳиндистонда Signal иловасини юклаб олиш кўрсаткичи Google Play дўконида 322 фоизга, App Store'да эса 72 фоизга ошган. Шунингдек, Viber мессенжерига бўлган қизиқиш ҳам 216 фоизга ортгани кузатилди.

Экспертларнинг фикрича, бундай тенденция одатда интернет эркинлиги чекланган ёки муайян оммабоп сервислар блокланган ҳудудлар учун хосдир. Сенсор Товер таҳлилчилари июн ойининг ўрталарида VPN категориясидаги барча иловалар бўйича ўсиш суръати олдинги ҳафталардаги пасайишни бутунлай қоплаганини таъкидламоқда.

Ҳозирда Ҳиндистон ҳукумати ва технологик гигантлар ўртасидаги ушбу вазият рақамли хавфсизлик ва ахборот эркинлиги ўртасидаги мувозанат масаласини яна кун тартибига чиқарди. Telegram чеклови вақтинча бўлиши кутилаётган бўлса-да, фойдаланувчиларнинг оммавий равишда муқобил воситаларга ўтиши бозор конъюнктурасига сезиларли таъсир кўрсатиши мумкин.