ТРAPПИСТ-1е ва ТРAPПИСТ-1ф экзосайёраларининг иқлим моделлари эълон қилинди

Астрономлар Ердан тахминан 41 ёруғлик йили узоқликда жойлашган ТРAPПИСТ-1 тизимидаги энг кўп муҳокама қилинадиган икки экзосайёра — ТРAPПИСТ-1е ва ТРAPПИСТ-1ф иқлимини моделлаштиришди. Ушбу сайёралар ҳаёт учун мос шароитларга эга бўлиши мумкин бўлган асосий номзодлар ҳисобланади, бироқ уларнинг физик муҳити ҳали ҳам ноаниқлигича қолмоқда. Иккала сайёра ҳам ўз юлдузига жуда яқин жойлашгани сабабли, улар доимий равишда бир томони билан юлдузга қараб туради, яни бир томонда "абадий кундуз", иккинчи томонда эса "абадий тун" ҳукмрон. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Блуе Марбле Спасе ташкилоти астрофизиги Джейкоб Ҳаққ-Мисра ушбу тадқиқотда модификацияланган ҲEХТОР моделидан фойдаланди. Ушбу модел минглаб турли иқлимий сценарийларни тезкорлик билан таҳлил қилиш имконини беради. Тадқиқотчи юлдуз нурланиши оқими ва атмосферадаги карбонат ангидрид (КО2) босимини ўзгартирган ҳолда 6300 га яқин симуляцияларни амалга оширди. Бу экзосайёралардаги иссиқлик режимини аниқроқ баҳолашга ёрдам берди.

Натижаларга кўра, ТРAPПИСТ-1е сайёраси учун энг эҳтимолий сценарий кундузги томоннинг "салқин" иқлимга эга бўлишидир. Сайёра юзаси фақат КО2 босими 0,1 бар даражасига кўтарилгандагина муздан холи бўлиши мумкин. Пастроқ кўрсаткичларда эса сайёра совуқ ҳолатда қолади. ТРAPПИСТ-1ф эса анча совуқроқ режимни кўрсатди: кўп ҳолларда у бутунлай қор ва муз билан қопланган бўлиб, унинг эриши учун 1 бардан юқори иссиқхона газлари босими талаб этилади.

Муаллифнинг таъкидлашича, ҲEХТОР модели сайёраларнинг ҳаёт учун яроқлилиги ҳақида якуний хулоса бермайди. Унинг асосий вазифаси — минглаб конфигурациялар орасидан энг истиқболли сценарийларни саралаб олишдир. Кейинчалик бу маълумотлар мураккаброқ иқлим моделлари ва телескоплар ёрдамида батафсил текширилади.