Nikol Paşinyan, Gümrü'deki 102. Rus Askeri Üssü konusunda sert şartlar öne sürdü

Güney Kafkasya bölgesi ve BDT coğrafyasındaki jeopolitik dengeyi kökten değiştirebilecek sansasyonel bir siyasi tartışma patlak verdi. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkesinde (Gümrü şehrinde) bulunan 102. Rus askeri üssü hakkında benzeri görülmemiş derecede sert ve açık bir beyanda bulundu. Ermenistan hükümet başkanı, "Rusya dost bir ülke olduğu için bu konuyu gündeme getirmedik. Ancak Rus üssüne ihtiyacımız yok! Eğer isterlerse üssü yarın hemen boşaltabilirler. Eğer kalmasını istiyorlarsa, Ermenistan'da bulunmasını istemediğimiz bir şeyin şartlarını yeniden müzakere etmeye hazırız! Bu pozisyonda anlaşılmayacak ne var?" diyerek kararlılığını vurguladı.

Paşinyan düşüncelerini sürdürerek, 2022 Eylül ayındaki sınır çatışmalarının, Rus askeri varlığının Ermenistan'ın güvenliğine hiçbir katkı sağlamadığını pratikte gösterdiğini belirtti. Bu sert açıklamalar, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) Bişkek zirvesinin ardından geldi: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin üssün gerekli olmadığını, Moskova'nın "yarın hemen gidebileceğini" ve hiçbir şeyi zorla kabul ettirmeyeceğini ifade ederken, Rusya Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Mariya Zaharova, Gümrü'deki üssün tüm Güney Kafkasya güvenliğinin temel direği olduğunu ve alternatifi bulunmadığını açıklamıştı.

Peki, Paşinyan Rus üssünü çıkarma konusunda cesur bir adım atacak mı? Erivan'ın bu retoriğinin arkasında hangi Batılı garantiler yatıyor ve Rusya, Güney Kafkasya'daki son sağlam kalesini mi kaybediyor?

«Güvenliğimize hiçbir katkısı yok»: Paşinyan'ın 4 temel iddiası

Ermenistan Başbakanı tarafından açıklanan önemli pozisyonlar:

• «Üsse ihtiyacımız yok»: Paşinyan, Ermenistan'ın resmen 102. askeri üssü çıkarma sürecini başlatmamış olmasına rağmen, Erivan'ın bu birliğe hiçbir hayati ihtiyaç duymadığını açıkça ifade etti;

• «İsterlerse yarın gitsinler»: Moskova'nın üssü çıkarma kararı alması durumunda, resmi Erivan'ın buna hiçbir şekilde engel olmayacağını ve itiraz etmeyeceğini bildirdi;

• Şartların yeniden gözden geçirilmesi talebi: Rusya, üssünü Ermenistan'da tutmak istiyorsa, Erivan "kendi için gereksiz olan bu nesnenin ülkede kalma şartlarını" yeni ve farklı talepler temelinde müzakere etmeye hazırdır;

• 2022 Eylül dersi: Başbakan, 2022 Eylül ayında Azerbaycan ile yaşanan şiddetli askeri olayları örnek göstererek, Rus üssünün ve KGAÖ'nün Ermenistan sınırlarını koruyamadığını açıkça yüzlerine vurdu.

Moskova'nın cevabı: Putin'in uyarısı ve Zaharova'nın açıklaması

Kremlin ve Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın bu tartışmaya ilişkin resmi tutumu:

• Vladimir Putin'in Bişkek'teki pozisyonu: Rusya Devlet Başkanı, 1 Eylül'de ŞİÖ zirvesi sonuçlarına ilişkin basın toplantısında, Rusya'nın kimseye askeri varlığını dayatmadığını ve Ermenistan talep ederse Rus güçlerinin "yarın hemen ayrılabileceğini" belirtmişti;

• Zaharova'nın «güvenlik direği» tanımı: Rusya Dışişleri Bakanlığı resmi sözcüsü Mariya Zaharova, Moskova'nın anlaşmalara sıkı sıkıya bağlı olduğunu vurgulayarak, 102. üssün Ermenistan ve Güney Kafkasya istikrarının temel direği olduğunu belirtti;

• Alternatifin yokluğu: Rus diplomasisi, Gümrü'deki askeri üsse bugün itibarıyla hiçbir gerçekçi ve etkili alternatif güç görünmediğini hatırlattı.

Jeopolitik dönüş: Kafkasya'dan çekilme mi başlıyor?

Uluslararası uzmanların ve siyaset bilimcilerin bu çatışmaya ilişkin analitik sonuçları:

• KGAÖ'den kopuş süreci: Ermenistan'ın KGAÖ'deki katılımını fiilen dondurması ve artık Gümrü'deki üsse «gereksiz» statüsü vermesi, Erivan'ın Rus askeri yörüngesinden tamamen çıktığının bir göstergesidir;

• Batı ve Avrupa Birliği'ne doğru adım: Paşinyan yönetimi, güvenlik konularında Fransa, ABD ve Avrupa gözlemcilerine daha fazla güvenmeye çalışıyor;

• Bölgesel zayıflama: Eğer Rusya'nın 102. üssü Ermenistan'dan çıkarılırsa, bu durum Moskova'nın Kafkasya'da on yıllar boyunca oluşturduğu askeri etkinin tamamen sona ermesine yol açabilir.

Nikol Paşinyan ile Kremlin arasındaki bu açık diplomatik restleşme, Güney Kafkasya'nın yeni bir jeopolitik yapıya girdiğini ve Ermenistan-Rusya ilişkilerinin tarihi bir sınav döneminden geçtiğini gösteriyor.

Sizce Rusya, Ermenistan'ın talebi üzerine Gümrü'deki askeri üssünü gerçekten boşaltacak mı, yoksa iki taraf yeni şartlar üzerinde anlaşmaya varabilecek mi? Rus askeri birliğinin çıkarılması Ermenistan'ın güvenliğini güçlendirir mi yoksa bölgeyi yeni çatışmaların içine mi sürükler? Analitik görüşlerinizi yorumlarda paylaşın ve Güney Kafkasya'daki bu tarihi olayların analizini tüm siyaset meraklıları ve arkadaşlarınızla paylaşın!