Özbekistan'da telif hakları ile ilgili önemli bir dava sonuçlandı. Adalet Bakanlığı'nın bildirdiğine göre, bu yılın nisan ayında bilim insanı ve çevirmen Mark Reese, Taşkent şehri Uchtepa ilçeler arası hukuk mahkemesine dava açtı. Davada, telif hakkı ihlali sonucu oluşan zarar için tazminat talep edildi.
Söz konusu hukuk davası mahkeme tarafından incelendi. Mahkemenin kararına göre, davalı olan Özbekistan Devlet Dünya Dilleri Üniversitesi sorumlu çalışanı M. Çutpulatov'dan, davacı Mark Reese lehine temel hesaplama miktarının 50 katı, yani 20 milyon 600 bin som tazminat alınmasına hükmedildi.
Bu dava, Abdullah Kadiri'nin ünlü "Ötkan kunlar" (Geçmiş Günler) romanının İngilizceye "Bygone Days" adıyla çevrilen nüshası etrafında gelişti. Daha önce Mark Reese, eseri 15 yıl boyunca İngilizceye çevirdiğini ve elektronik kopyasının izinsiz dağıtıldığını belirterek Adalet Bakanlığı'na başvurmuştu.
Başvuru üzerine Adalet Bakanlığı tarafından Özbekistan Devlet Dünya Dilleri Üniversitesi'nde inceleme yapıldı. İnceleme sürecinde telif hakkı ihlali ile ilgili durumların tespit edildiği bildirildi.
Bunun ardından üniversitenin sorumlu çalışanı hakkında İdari Sorumluluk Kanunu'nun 177¹ maddesi uyarınca tutanak tutuldu ve dava mahkemeye gönderildi. Mahkeme kararına göre, sorumlu çalışana 2 milyon 60 bin som para cezası verildi. Aynı zamanda, eserin elektronik kopyasının unilibrary.uz sisteminden silinmesi yükümlülüğü de getirildi.
Bu durum, telif hakkı ve fikri mülkiyetin korunması konusunun ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. Özellikle yıllarca süren çeviri emeği, bilimsel araştırma ve yaratıcı çaba yazarın izni olmadan dağıtılırsa, bu sadece hukuki değil, aynı zamanda manevi açıdan da ciddi bir meseledir.
"Ötkan kunlar" gibi bir milli edebiyat şaheserini başka bir dile çevirmek büyük emek, sabır ve sorumluluk gerektirir. Bu nedenle, bu tür eserlerden yararlanırken yasal gerekliliklere, yazarın veya hak sahibinin rızasına kesinlikle uyulması şarttır.
Kısacası, Mark Reese lehine tazminat alınması, telif hakkı ihlaline karşı hukuki bir değerlendirme yapıldığını göstermektedir. Bu olay, eğitim kurumları, elektronik kütüphaneler ve içerik dağıtıcıları için de ciddi bir sinyal oldu: Dijital çağda "kopyaladım, oldu" yaklaşımı işe yaramaz. Yaratıcı emeğin bir sahibi vardır, hakları vardır ve onu koruyan yasalar vardır.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
