Özbekistan Rekabet Komitesi, son dönemde sıvılaştırılmış gaz (propan) fiyatlarındaki artış ve borsa işlemlerindeki durumla ilgili resmi açıklama yaptı. Açıklamaya göre fiyat oluşumunu esas olarak ithal ürün payındaki artış ve mevsimsel talep etkiliyor.
Yerli ürünün payı azaldı
2025 yılı boyunca borsa işlemleri üzerinden toplam 358 bin ton propan satıldı. Rakamlar incelendiğinde durum şu şekilde değişti:
- Yıllık gösterge: Satılan gazın %61’i yerli üreticilere, %39’u ise ithalatçılara ait oldu.
- Keskin düşüş: Yılın ilk yarısında yerli gazın payı %80 iken, 2026 Ocak ayına gelindiğinde bu oran %10’a kadar düştü.
- Neden: Yerli sıvılaştırılmış gaz öncelikle halkın ihtiyaçlarını ve sosyal sektör tesislerini karşılamaya yönlendiriliyor.
Fiyat farkı ve kısıtlamalar
Komite, iç piyasada fiyatların ani şekilde sıçramaması için bir dizi koruyucu mekanizma uygulamaya koydu.
- Fiyat sınırı: Yerli gaz için %20’lik spread (artış sınırı) ve 5 tonluk alım limiti belirlendi. Bunun sonucunda yerli ürünün fiyatı ton başına 7 milyon somu aşmadı.
- İthalat faktörü: Dışarıdan getirilen gazın fiyatı yaklaşık 8 milyon som seviyesindeydi. Bugün ise ithal ürünün başlangıç fiyatının artması nedeniyle borsada ortalama fiyat 9,5 milyon soma yükseldi (Aralık’a göre %20 artış).
Araçlar ve tüketim hacmi
İstatistiklere göre, ülkedeki toplam taşıtların %11’i propanla çalışıyor. Otomobiller için satılan toplam yakıt ürünleri tutarında propanın payı yalnızca %5’tir.
Sosyal medya aktivistlerine çağrı
Rekabet Komitesi, fiyatlarla ilgili asılsız çeşitli haberlerin yayılmasının piyasa istikrarını olumsuz etkileyebileceği konusunda uyardı:
“Perakende fiyat artışlarına ilişkin bilgilerin yanlış yansıtılması, piyasa ilkelerinin bozulmasına ve yapay olarak tek (yüksek) bir fiyatın oluşmasına yol açabilir. Bu nedenle bilgi yayarken dikkatli olunmalıdır,” denildi.
Şu anda akaryakıt istasyonlarında fiyatlara ilişkin sürekli izleme çalışmaları yürütülüyor ve durumu istikrara kavuşturmak için hızlı önlemler alınıyor.
Sizce propan fiyatını düşürmek için ithalat hacmini artırmak mı yoksa yerli üretimi genişletmek mi gerekir?
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
