Okyanus tabanındaki "görünmez" casus: Deniz canlılarını ürkütmeyen "Kıyamet Balığı" robotu geliştirildi

ABD Deniz Araştırmaları Ofisi'nin siparişi üzerine, Cornell Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nden bilim insanları okyanus tabanını incelemek üzere tamamen yeni bir tür su altı aracı tasarlamaya başladı. Profesör Rob Shepherd liderliğindeki ekibe, devasa boyutlarda olan ancak su altında sessizce ve deniz faunasını hiç ürkütmeden hareket edebilen bir robot yaratma görevi verildi.

Bu karmaşık mühendislik sorununa çözüm olarak, doğanın en gizemli canlılarından biri olan ve okyanusun derin katmanlarında yaşayan, halk arasında «Kıyamet Balığı» olarak bilinen kürek balığı (Regalecus glesne) seçildi.

Gövdesini bükmeden yüzme yeteneği

Uzunluğu yaklaşık 8 metreye ulaşan bu dev balık, su altı hareketliliği konusunda benzersiz bir biyolojik özelliğe sahiptir:

• Sabit gövde: Yılan balığı veya diğer deniz canlıları gibi tüm gövdesini dalgalandırarak bükmek yerine, kürek balığı yüzerken vücudunu neredeyse sabit, düz ve hareketsiz tutar;

• Sessiz yüzgeç: Hareketin ana gücü, sırtı boyunca uzanan uzun şerit şeklindeki yüzgeci aracılığıyla üretilir;

• Kolay kontrol: Bu yüzgeçte oluşan mikro dalgalar, balığın en ufak bir gürültü çıkarmadan ileri, geri hareket etmesini ve yönünü mükemmel bir şekilde kontrol etmesini sağlar.

Bu canlı sudan çıkarıldığında veya öldüğünde vücudu hızla kırılgan parçalara ayrıldığı için, Cornell Üniversitesi'nden eski ihtiyolog William Bemis ile iş birliği yapan bilim insanları, araştırmada bilgisayarlı tomografi, Smithsonian Enstitüsü'nün özel X-ışınları ve detaylı anatomik modellemelerden yararlandılar.

Deri altındaki yüzlerce "joystick": İcadın sırrı ne?

Araştırmacılar, balığın anatomisini incelerken deri altında gizlenmiş ve evrimde ilk kez kanıtlanmış karmaşık bir kinematik yapı keşfettiler:

• Küresel eklemler: Sırt yüzgecini tutan yüzlerce ince kemiksi ışın, minik "joystick"ler gibi çalışan özel küresel eklemlere sabitlenmiştir;

• Bağımsız kontrol: Her bir ışın, kendine has kas ve kıkırdaklar yardımıyla ayrı ayrı hareket ederek yüzgecin istenen kısmını bağımsız bir şekilde farklı yönlere çevirebilir;

• Zıt dalgalar: Işınları bir arada tutan ince zar, aynı anda iki zıt yönde hareket dalgası iletmeye muktedirdir. Sonuç olarak dev balık, vücudunu bükmeden hareket hızını ve yörüngesini anında keskin bir şekilde değiştirir.

Robotikte kullanımı: Okyanus için "görünmez" gözlemci

Rob Shepherd ekibi, bu biyomekaniği kopyalayarak yüksek hassasiyetle manevra yapabilen biyomimetik su altı robotları geliştirmektedir.

Bu icat, sadece denizcilik stratejik gözlemlerinde değil, aynı zamanda insan faktörüne ve teknik gürültüye karşı aşırı duyarlı olan hassas okyanus ekosistemlerinin incelenmesinde de devrim yaratacaktır. Robotlar, su altı dünyasını ürkütmeden ve deniz tabanındaki ekolojik dengeyi bozmadan, gizemli derinliklerden değerli veriler toplama imkanı sunacaktır.