Olimlar inson qachon eng ko‘p tushkunlikka tushishi va baxt qachon qaytishini isbotladi

Ko‘pchilik yoshlikni eng beg‘ubor davr, qarilikni esa xavotir va qiyinchiliklar pallasi deb hisoblaydi. Ammo yirik sotsiologik va psixologik tadqiqotlar buning mutlaqo aksini ko‘rsatmoqda. Olimlar insonning yoshi ulg‘aygan sari hayotdan qoniqish darajasi qanday o‘zgarib borishini aks ettiruvchi mashhur «U-simon baxt grafigi»ni e’lon qildi.

Unga ko‘ra, inson umri davomida o‘zini eng baxtsiz va ruhan ezilgan his qiladigan muhim psixologik chegara mavjud bo‘lib, bu — 47 yosh hisoblanadi. Aynan shu davrda hayotdan qoniqish hissi eng quyi cho‘qqiga tushib ketadi.

«Hammasi bir vaqtda yopiriladi»: Nega aynan 47 yosh eng og‘ir palla?

Tadqiqotchilarning tushuntirishicha, 16 yoshdan boshlangan hayotiy kuch va ishtiyoq yillar o‘tishi bilan pasayib boradi va 47 yoshga yetganda bir vaqtning o‘zida beshta ulkan hayotiy mas’uliyat yuki inson zimmasiga tushadi:

• Ish va karyera: Kasbiy bosim, kelajakka bo‘lgan xavotir va professional charchoq;

• Farzandlar ta’minoti: O‘sib kelayotgan farzandlarni oyoqqa qo‘yish, ularning ta’limi va kelajagi uchun mas’uliyat;

• Uy-ro‘zg‘or va moddiy muammolar: Moliyaviy majburiyatlar va ro‘zg‘or tashvishlari;

• Ota-ona parvarishi: Qarib borayotgan keksa ota-onaga qarash va ularning salomatligi haqida qayg‘urish;

• Shaxsiy salomatlikdagi ilk o‘zgarishlar: Surunkali charchoq, avvalgi kuch-quvvatning kamayishi va organizmidagi biologik o‘zgarishlar.

Aynan shu barcha majburiyatlar bir vaqtga to‘g‘ri kelgani sababli ko‘pchilik bu davrni chuqur «o‘rta yosh inqirozi» sifatida boshdan kechiradi.

Xavotirga o‘rin yo‘q: 50 yoshdan keyin baxt qaytadi

Biroq psixologlar shoshilinch xulosa chiqarmaslikni tavsiya qiladi: egri chiziq 47 yoshdan keyin yana tezlik bilan yuqoriga ko‘tarila boshlaydi.

• 50 yoshdan keyingi tiklanish: Majburiyatlar yengillashib, inson o‘zligini anglab yetishi bilan ichki xotirjamlik yana orta boshlaydi;

• 60–70 yoshdagilar sizdan baxtliroq: Raqamlar va tahlillar shuni ko‘rsatadiki, 60–70, hatto 75 yoshga kirgan insonlar turli jismoniy qiyinchiliklarga qaramay, o‘zlarini 30–40 yoshli insonlarga nisbatan ancha baxtiyor his etishadi.

Ulg‘aygan sayin baxtni nimalar belgilaydi?

75 yoshga yaqinlashgan sayin inson hayotiga moddiy muammolar emas, balki ruhiy qoniqish olib keluvchi mutlaqo boshqa qadriyatlar kirib keladi:

• Do‘stlar va yaqinlar: Samimiy va vaqt sinovidan o‘tgan mustahkam do‘stona davralar;

• Ichki xotirjamlik va kuch: Hayotga yengil va donolik bilan qarash ko‘nikmasi;

• Sevimli mashg‘ulotlar (xobbi): O‘zi uchun vaqt ajratish, qiziqishlari bilan bemalol shug‘ullanish erkinligi;

• Mazmunli suhbatlar: Oila, nabiralar va qadrdonlar bilan qurilgan dildan muloqot.

Shunday qilib, 40–50 yosh oralig‘idagi qiyinchiliklar hayotning tugashi emas, balki insonni haqiqiy xotirjam, mazmunli va dono baxtli davrga olib o‘tuvchi so‘nggi muhim sinov dovoni hisoblanadi.