«Men kimman?» degan savolga javob beradigan 12 nuqta...

Inson o‘zini ko‘pincha bitta so‘z bilan ta’riflaydi: «onaman», «xodimman», «do‘stman», «tadbirkorman», «talabaman». Ammo shaxsiyat faqat egallab turgan roldan iborat emas. Siz — boshqalar oldidagi obrazingiz, yolg‘iz qolgandagi holatingiz, qo‘rquvlaringiz, tanlovlaringiz, odatlaringiz va qadriyatlaringiz yig‘indisiz.

Shuning uchun «Men kimman?» degan savolga bir jumla bilan javob berish qiyin. Ammo uni to‘g‘ri qismlarga bo‘lsangiz, o‘zingiz haqingizda kutilmagan narsalarni ko‘rishingiz mumkin.

Boshqalar sizni qanday ko‘radi?

Avvalo tashqi nuqtayi nazardan boshlang.

• Oilangiz uchun siz kimsiz? Mas’uliyatlimi, mehribonmi, doim yordam beradigan insonmi yoki aksincha, hislarini kam ko‘rsatadigan odammisiz?

• Do‘stlaringiz uchun-chi? Ular sizga maslahat uchun murojaat qiladimi, hazil uchunmi, ishonchli sirdosh sifatidami?

• Ish yoki o‘qish muhitida siz qanday obrazdasiz — tashabbuskor, jim, mas’uliyatli, qattiqqo‘l yoki hammani birlashtiradigan inson?

Bu savollarning javobi «haqiqiy siz»ni to‘liq belgilamaydi. Ammo odamlarga qaysi qirrangizni ko‘proq ko‘rsatayotganingizni ochib beradi.

Hech kim ko‘rmaganda kim bo‘lib qolasiz?

Eng qiziq savollardan biri shu.

• Hech kim maqtamasa ham ishlaysizmi?

• Hech kim nazorat qilmasa ham va’dangizda turasizmi?

• Yolg‘iz qolganda o‘zingiz bilan qanday gaplashasiz?

Ba’zan insonning haqiqiy qadriyatlari aynan auditoriya yo‘q paytda ko‘rinadi. Chunki tashqi bahoni kutish yo‘qolganda, ichki motivatsiya qoladi.

Shu nuqtada «men boshqalarga qanday ko‘rinaman?»dan ko‘ra:

«Men o‘zimni qanday inson deb hurmat qila olaman?»

degan savol kuchliroq bo‘lishi mumkin.

Orzu va qo‘rquvlaringiz siz haqingizda ko‘p narsa aytadi

Inson orzu qilgan narsa ko‘pincha uning yashirin ehtiyojlarini ko‘rsatadi.

• Kimdir erkinlikni orzu qiladi.

• Kimdir tan olinishni.

• Kimdir tinch oilaviy hayotni.

• Kimdir katta ta’sir va muvaffaqiyatni.

Qo‘rquvlar ham xuddi shunday axborot beradi. Rad etilishdan qo‘rqish — munosabat siz uchun muhimligini, moliyaviy xavfdan qo‘rqish — xavfsizlikka ehtiyoj yuqoriligini ko‘rsatishi mumkin.

Lekin qo‘rquvni shaxsiyat bilan adashtirmaslik kerak.

«Men qo‘rqyapman» — «men qo‘rqoqman» degani emas.

Maqsadlaringiz siz qayerga ketayotganingizni ko‘rsatadi

Bugun kim ekaningizni bilishning bir yo‘li — qayerga qarab harakat qilayotganingizga qarash.

• Sizning maqsadlaringiz faqat pul va lavozim bilan bog‘liqmi?

• Yoki sog‘liq, oila, bilim, erkinlik va ichki xotirjamlik ham bormi?

Inson qayerga vaqt va kuch ajratayotgan bo‘lsa, amalda uning ustuvorligi ham ko‘pincha o‘sha yerda bo‘ladi.

Shuning uchun «men uchun oila birinchi o‘rinda» degan gap bilan hafta davomida oilaga ajratilgan vaqt o‘rtasida katta farq bo‘lsa, bu o‘ylanish uchun signal.

Odatlar — shaxsiyatning kundalik ko‘rinishi

Katta maqsadlar chiroyli eshitiladi.

Ammo insonni ko‘pincha kundalik odatlari shakllantiradi.

• Qachon uxlaysiz?

• Vaqtingizni nimalarga sarflaysiz?

• Qiyin vazifani kechiktirasizmi?

• Har kuni nimanidir o‘rganasizmi?

• Tanangizga qanday munosabatdasiz?

Kundalik odatlar siz haqingizda ba’zan orzulardan ham aniqroq ma’lumot beradi.

Chunki orzu — nima istashingizni, odat esa hozir qanday yashashingizni ko‘rsatadi.

Kamchiliklaringizni qanday qabul qilasiz?

«Men kimman?» degan savolga javob faqat yaxshi xususiyatlardan iborat bo‘lmasligi kerak.

• Siz tez jahl qilasizmi?

• Qarorni cho‘zasizmi?

• Tanqidni og‘ir qabul qilasizmi?

• Hammaga yoqishga urinasizmi?

Kamchilikni ko‘rish o‘zingizni kamsitish emas.

Aksincha, o‘zingizni ideallashtirmasdan qabul qilish shaxsiy o‘sish uchun muhim nuqta.

Insonning yetukligi kamchiliksizligida emas, kamchiligini ko‘ra bilishida ham namoyon bo‘ladi.

Pul, vaqt va energiyangiz haqiqiy ustuvorlikni ochadi

Bir kunlik vaqtingizni kuzatib ko‘ring.

• Pulingiz asosan qayerga ketyapti?

• Energiyangizni kimlar yoki nimalar olyapti?

Bu uchta resurs juda ko‘p narsani ochib beradi.

Inson «rivojlanish men uchun muhim» deyishi mumkin, ammo vaqtning katta qismi tasodifiy kontentga ketsa, real ustuvorlik boshqacha bo‘lib chiqadi.

Shuning uchun o‘zingizdan so‘rang:

«Men aytgan qadriyatlarim bilan resurslarimni sarflash tarzim bir-biriga mosmi?»

Munosabatlarda qanday insonsiz?

Odamning xarakteri ko‘pincha munosabatlarda ochiladi.

• Siz tinglaysizmi yoki faqat javob berishni kutasizmi?

• Xafa bo‘lganda gaplashasizmi yoki sukut bilan jazolaysizmi?

• Chegara qo‘ya olasizmi?

• Boshqalarning «yo‘q»ini qabul qilasizmi?

• Ishonchga qanday munosabatdasiz?

Bu savollar insonning faqat «yaxshi» yoki «yomon» ekanini aniqlamaydi. Ular siz qanday munosabat modeli bilan yashayotganingizni ko‘rsatadi.

O‘zingiz bilan qanday munosabatdasiz?

Bu, ehtimol, eng muhim bo‘lim.

• Xato qilganda o‘zingizga qanday gapirasiz?

• «Qanday ahmoqman» deysizmi yoki «xato qildim, endi nima o‘rganaman?» deb qaraysizmi?

• Charchaganda o‘zingizni dam olishga qo‘yasizmi?

• Yutuqqa erishganda uni tan olasizmi yoki «omadim keldi» deb kamsitasizmi?

Inson o‘zining eng uzoq davom etadigan munosabatini aynan o‘zi bilan o‘tkazadi.

Shuning uchun o‘z-o‘ziga munosabat butun boshqa munosabatlarga ham ta’sir qilishi mumkin.

Rollaringiz siz emassiz

Siz kimningdir farzandi bo‘lishingiz mumkin.

Kimningdir do‘sti.

Kimningdir rahbari yoki xodimi.

Ammo bu rollar o‘zgarishi mumkin.

Ish ketadi.

Munosabat tugaydi.

Farzandlar ulg‘ayadi.

Shunda muhim savol qoladi:

«Rollarimni olib tashlasam, menda nima qoladi?»

• Qadriyatlar.

• Xarakter.

• Bilim.

• Tanlovlar.

• Prinsiplar.

Mana shu jihatlar shaxsiyatning barqarorroq qismi bo‘lishi mumkin.

Yutuq va mag‘lubiyatdagi «siz» bir xil emas

Muvaffaqiyat odamni ko‘rsatadi.

Ammo muvaffaqiyatsizlik ham.

• G‘alaba qilganda kibrga ketasizmi?

• Yutqazganda hammani ayblaysizmi?

• Yoki natijani tahlil qilib, yana harakat qilasizmi?

Insonning xarakterini faqat qanday g‘alaba qilishi emas, qanday mag‘lub bo‘lishi ham ochib beradi.

Tashqi ko‘rinish ham shaxsiyatning bir tili

Kiyinish uslubi, soch turmagi, tashqi ko‘rinish — insonning butun shaxsiyati emas.

Ammo ba’zan ular ichki holat yoki o‘zini ifoda qilish usuli bo‘lishi mumkin.

• Kimdir minimalizmni yaxshi ko‘radi.

• Kimdir diqqat markazida bo‘lishni.

• Kimdir qulaylikni.

Muhimi, tashqi obrazni o‘z qadringizning yagona o‘lchoviga aylantirib qo‘ymaslik.

Hayotingizning asosiy savoli

«Men kimman?» degan savolga tayyor javob yo‘q.

Hatto bugungi javobingiz besh yildan keyin o‘zgarishi mumkin.

Shuning uchun uni bir marta to‘ldirib qo‘yiladigan anketa emas, vaqti-vaqti bilan qayta so‘raladigan savol sifatida ko‘rish foydali.

O‘zingizni anglash uchun bir varaq qog‘oz olib, quyidagi uch savoldan boshlasangiz ham yetarli:

• Men hozir qanday insonman?

• Men qanday inson bo‘lishni xohlayman?

• Ikkalasi o‘rtasidagi farqni kamaytirish uchun bu hafta nima qilaman?

Ba’zan o‘zlikni topish uchun yangi insonga aylanish shart emas.

Avvalo allaqachon qanday inson ekaningizni halol ko‘rish kerak.

Chunki o‘zini anglagan odam har bir tashqi bahoga qarab o‘zgarib ketmaydi. U kimningdir ko‘zida kim ekanini biladi, lekin eng muhimi — o‘z ko‘zida kim bo‘lishni tanlaydi.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.