SpaceX tarixiy rekord sari: Kanaveral burnida ulkan Mechazilla minorasi qad rostlamoqda

Ilon Mask asos solgan SpaceX kompaniyasi insoniyat tarixidagi eng yirik raketa tizimi — Starship uchun navbatdagi ulkan infratuzilma obʼyektini barpo etishda yangi bosqichga chiqdi. Floridadagi Kanaveral burnida joylashgan LC-37 start maydonchasida Mechazilla deb nomlanuvchi ulkan minoraning dastlabki uchta sektsiyasi muvaffaqiyatli oʻrnatildi. Ushbu loyiha nafaqat texnik murakkabligi, balki koinotni oʻzlashtirish surʼatlarini tubdan oʻzgartirishi bilan ham strategik ahamiyatga ega. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Qurilish jarayonining yangi tafsilotlari va fotosuratlari taniqli kuzatuvchi Juliya Bergeron tomonidan eʼlon qilindi. Uning maʼlumotlariga koʻra, SpaceX oʻzining asosiy raqobatchisi boʻlgan Blue Origin kompaniyasiga qaraganda ancha yuqori surʼatlarni namoyish etmoqda. Masalan, Jeff Bezosga tegishli kompaniyaning Vertical Refurbishment Facility va LC-36 maydonchalaridagi ishlari ancha sekin davom etmoqda va ularning toʻliq ishga tushishi faqat 2026-yilga borib amalga oshishi kutilmoqda.

Dunyoning eng qudratli krani ishga tushdi

Ushbu ulkan inshootni yigʻish uchun dunyodagi eng qudratli gusenitsali kran — Germaniyaning Liebherr LR 13000 texnikasi jalb etilgan. ixbt.com nashri xabariga koʻra, mazkur kran 3000 tonnagacha yuk koʻtarish quvvatiga ega boʻlib, u Mechazilla minorasining ogʻir metall konstruktsiyalarini aniqlik bilan oʻrnatishga qodir yagona texnik vositadir. Minoraning balandligi va mustahkamligi Starship raketasini nafaqat uchirish, balki uni qaytib qoʻnganida havoda "tutib olish" vazifasini ham bajarishi kerak.

Qurilish ishlari olib borilayotgan SLC-37 maydonchasi boy tarixga ega. Oʻz vaqtida bu yerda NASAning mashhur Apollo dasturi doirasidagi Saturn IB raketalari, keyinchalik esa Delta IV tashuvchi raketalari uchirilgan. Endilikda ushbu tarixiy maskan zamonaviy kosmonavtika ehtiyojlari uchun toʻliq rekonstruktsiya qilinmoqda va ikkita Starship start maydonchasiga aylantirilmoqda.

Yiliga 76 ta parvoz: Rejalar va maqsadlar

SpaceX rejasiga koʻra, Kanaveral burnidagi yangi kompleks toʻliq quvvat bilan ishga tushgach, yiliga 76 tagacha parvozni amalga oshirish imkonini beradi. Bu koʻrsatkich koinotga yuk va yoʻlovchi tashish sohasida inqilobiy natija hisoblanadi. Mazkur loyiha nafaqat tijoriy maqsadlarni, balki AQSH milliy xavfsizligi va NASAning Oyni oʻzlashtirishga qaratilgan Artemis dasturini ham qoʻllab-quvvatlashga xizmat qiladi.

Hozirgi vaqtda SpaceX barcha zaruriy ruxsatnomalarni qoʻlga kiritgan va qurilish ishlarini jadallashtirgan. Starship tizimi Marsga parvoz qilish va insoniyatni koʻp sayyorali turga aylantirish yoʻlidagi asosiy vosita sifatida koʻrilmoqda. Mechazilla minorasining qurilishi esa ushbu ulugʻvor maqsadning eng muhim tarkibiy qismlaridan biridir.

Oʻzbekistonlik koinot ishqibozlari uchun ham bu jarayon qiziqarli, chunki Starship kabi arzon va koʻp marotaba ishlatiladigan tizimlar kelajakda sunʼiy yoʻldoshlar narxining pasayishiga va global internet (Starlink) qamrovining kengayishiga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Texnologik poyga davom etmoqda va SpaceX hozircha bu borada yaqqol yetakchilikni qoʻldan boy bermayapti.