Gʻarbiy Yevropa tarixdagi eng issiq yozni boshdan kechirdi

Yevropaning iqlim xizmati Copernicus maʼlumotlariga koʻra, 2026-yilning iyun va iyul oylari Gʻarbiy Yevropada kuzatuvlar tarixidagi eng issiq davr boʻldi. Ushbu ikki oy davomida oʻrtacha harorat 21,62 darajani tashkil etib, 1991–2020-yillardagi meʼyordan naq 2,79 darajaga yuqori boʻldi. 2022-yilgi avvalgi rekord deyarli yarim gradusga yangilandi, bu esa mintaqada ekologik va iqtisodiy vaziyatni keskin ogʻirlashtirdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Yevropa boʻylab iyun oyi ikkinchi eng issiq oy sifatida qayd etildi, biroq Gʻarbiy Yevropada harorat anomaliyasi 3,6 darajaga yetdi. Fransiya, Germaniya, Buyuk Britaniya, Shveysariya va Ispaniyaning shimoli-sharqida oʻrtacha harorat meʼyordan 3-5 darajaga oshib ketdi. Xususan, 26-iyun kuni Angliyaning Lingvud hududida termometr ustuni 38 darajani koʻrsatib, mamlakat uchun mutlaq iyun maksimumini oʻrnatdi, Vena shahrida esa harorat 39,7 darajagacha koʻtarildi.

Okeanlardagi isish va daryolarning sathi pasayishi

Haddan tashqari issiqlik quruqlikdagina emas, balki dunyo okeanida ham misli koʻrilmagan oʻzgarishlarni keltirib chiqardi. Iyul oyida qutb boʻlmagan hududlardagi dengiz yuzasining oʻrtacha harorati 20,96 darajani tashkil etib, 2023-yilgi rekordni yangiladi. Oʻrtansharqiy va Atlantika qirgʻoqlari hamda Oʻrtayer dengizining 94 foiz qismida suv harorati meʼyordan yuqori boʻldi.

Keskin qurgʻoqchilik daryolarning oʻzanini qisqartirib, suv transporti va energetika tizimiga jiddiy zarar yetkazdi. 11-avgust kuni Reyn daryosining Kyolndagi sathi tarixdagi eng past koʻrsatkich — 55 santimetrga tushib qoldi va kema qatnovi toʻxtatildi. Sena, Reyn va Dunay daryolaridagi past suv sathi Vengriyaning «Paks» va Ruminiyadagi «Chernavode» atom elektr stansiyalarining quvvatini sezilarli darajada pasaytirishga majbur qildi.

Misli koʻrilmagan oʻrmon yongʻinlari va iqtisodiy talofatlar

Ekstremal issiqlik va qurgʻoqchilik Yevropa boʻylab keng koʻlamli yongʻinlarni keltirib chiqardi. 6-avgust holatiga koʻra, mintaqada 15 528 ta yirik yongʻin qayd etilib, 5 ming kvadrat kilometrga yaqin maydon kulga aylandi. Bu soʻnggi 20 yildagi oʻrtacha koʻrsatkichdan ikki barobar koʻp boʻlib, ayniqsa Fransiya, Ispaniya va Gretsiya jiddiy zarar koʻrdi.

Mutaxassislar iqtisodiy yoʻqotishlarni 180 milliard yevroga baholamoqda, bu Yevropa Ittifoqi YaIMning qariyb 1 foizini tashkil etadi va kutilayotgan iqtisodiy oʻsishni deyarli butunlay yoʻqqa chiqaradi. Qishloq xoʻjaligida hosildorlikning pasyekasi, shuningdek, issiq ob-havo sharoitida mehnat unumdorligining pasayishi iqtisodiyotga qoʻshimcha ogʻirlik yukladi. Dastlabki maʼlumotlarga koʻra, iyun oyi oxiridagi ikki haftalik choʻqqi issiqlik davri Yevropada 14 mingga yaqin qoʻshimcha oʻlim holatiga sabab boʻlgan.

Iqlimshunoslarning tushuntirishicha, bu holatga Gʻarbiy Yevropa ustida toʻxtab qolgan blokirovka qiluvchi antitsiklon sabab boʻlgan. Arktikaning jadal qizishi natijasida havo oqimlari parchalanib, Sahradan kelgan qizigan havo uzoq vaqt davomida bir hududda saqlanib qolgan. Mutaxassislar bunday issiq toʻlqinlar 2003-yilga nisbatan hozirda 10 barobar koʻproq ehtimollikka ega ekanini taʼkidlab, avgust oyi oxirida ham ogʻir ob-havo sharoitlari davom etishidan ogohlantirmoqda.