Geomagnit boʻronlar yer yuzidagi haroratni keskin oʻzgartirishi aniqlandi

2 daqiqa o'qish7.3K
Geomagnit boʻronlar yer yuzidagi haroratni keskin oʻzgartirishi aniqlandi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
  • Yangi ilmiy tadqiqotlarga koʻra, kuchli geomagnit boʻronlari sayyoramizning ayrim hududlarida ob-havo sharoitlarini bir sutka ichida oʻnlab darajaga oʻzgartirib yuborish imkoniyatiga ega.
  • Geophysical Research Letters jurnalida eʼlon qilingan bu ish 67 yillik meteorologik maʼlumotlar tahliliga asoslangan boʻlib, 1950-yillardan buyon kuzatilgan barcha yirik geomagnit tebranishlar oʻrganib chiqildi.

Quyoshdagi faollik va geomagnit boʻronlarning Yer atmosferasiga taʼsiri avval taxmin qilinganidan ancha kuchliroq ekani maʼlum boʻldi. Yangi ilmiy tadqiqotlarga koʻra, kuchli magnit boʻronlari sayyoramizning ayrim hududlarida ob-havo sharoitlarini bir sutka ichida oʻnlab darajaga oʻzgartirib yuborish imkoniyatiga ega. Bu kashfiyot kosmik ob-havo va yer usti iqlimi oʻrtasidagi bogʻliqlik haqidagi tasavvurlarni tubdan oʻzgartirmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Geophysical Research Letters jurnalida eʼlon qilingan tadqiqot 67 yillik meteorologik maʼlumotlar tahliliga asoslangan. Olimlar ERA5 atmosfera reanalizi bazasidan foydalanib, 1950-yillardan buyon kuzatilgan barcha yirik geomagnit tebranishlarni oʻrganib chiqdilar. Natijalar shuni koʻrsatdiki, Quyoshdan kelayotgan plazma oqimlari va chaqnashlar Yer magnitosferasiga urilganda, bu nafaqat aloqa tizimlariga, balki quyi atmosfera qatlamlaridagi harorat va bosimga ham bevosita taʼsir qiladi.

Ob-havo anomal darajada oʻzgarishi mumkin

Tadqiqot mualliflarining taʼkidlashicha, magnit boʻronlari davrida harorat, yogʻingarchilik miqdori va radiatsiya balansida yaqqol ogʻishlar kuzatiladi. Ayniqsa, Shimoliy Amerika mintaqasida, xususan, qish mavsumida bu taʼsir juda yuqori. Ayrim holatlarda havo haroratining oʻzgarishi oʻnlab darajaga yetishi qayd etilgan, bu esa Quyoshning 11 yillik sikli davomida kuzatiladigan oddiy tebranishlardan (darajaning oʻndan bir qismi) bir necha barobar kuchliroqdir.

Ushbu jarayonning mexanizmi "pastga yoʻnaltirilgan" energiya uzatish tamoyili bilan tushuntiriladi. Quyosh boʻronlari energiyasi dastlab ionosfera va atmosferaning yuqori qatlamlariga taʼsir koʻrsatadi. Soʻngra bu energiya stratosferadagi qutb uyurmalari (polar vortex) va kuchli havo oqimlari (jet stream) orqali pastga uzatilib, biz yashaydigan troposferadagi ob-havo xaritasini qayta shakllantiradi.

Prognozlar aniqligi oshadi

Hozirgi vaqtda amaldagi meteorologik va iqlimiy modellar geomagnit boʻronlarning ob-havoga bunday tezkor taʼsirini hisobga olmaydi. Bu esa kutilmagan ekstremal ob-havo hodisalarining bashorat qilinmasligiga sabab boʻlishi mumkin. Olimlarning fikricha, kosmik ob-havo parametrlarini prognoz tizimlariga integratsiya qilish ob-havo maʼlumotlarining aniqligini sezilarli darajada oshiradi.

Tadqiqot davomida quyidagi asosiy qonuniyatlar aniqlangan:

  • Magnit boʻronlarining taʼsiri qish oylarida boshqa mavsumlarga qaraganda kuchliroq namoyon boʻladi;
  • Boʻron qanchalik kuchli boʻlsa, atmosferadagi ogʻishlar shunchalik chiziqli ravishda ortib boradi;
  • Yogʻingarchilik miqdori boʻronlardan soʻng ayrim hududlarda keskin kamayishi kuzatiladi;
  • Effektlar global emas, balki mintaqaviy xarakterga ega boʻlib, asosan yuqori kengliklarda yaqqol seziladi.
Ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, ushbu ilmiy ish Quyosh faolligi va Yer iqlimi oʻrtasidagi murakkab zanjirni tushunishda yangi qadam boʻldi. Garchi iqlim jarayonlari juda koʻp omillarga bogʻliq boʻlsa-da, endilikda geomagnit omilni inkor etib boʻlmasligi isbotlandi. Bu esa kelajakda tabiiy ofatlarni oldindan aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Maqola sizga yoqdimi?

Obuna bilan reklama bo'lmaydi

Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm

Izohlar0

…

  1. Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
  2. Toshkentdan Amerikaga: Nurmuxammad Ismoilov Akinda orqali halol investitsiyani global miqyosga olib chiqmoqda
  3. Avtoservisingizni raqamlashtiring: Bip Business bilan mijozlarni yo‘qotmang
  4. Mashina oynasiga raqam yozish xavflimi? Bip haydovchilar uchun yangi yechim topdi!
  5. 8 ta keng tarqalgan moliyaviy xato: nimalardan saqlanish kerak?
  6. Playmatch: maydon egalari ishini ancha yengillashtiradi
  7. Playmatch: futbol o‘ynash uchun kerakli barcha xizmatlar bitta ilovada
  8. Kundalik xarajatlar uchun kartani qanday tanlash mumkin?
  9. Eldor Shomurodov futbol akademiyasi va TBC Bank: bolalik orzularidan katta futbolgacha
  10. ANORBANK Boʻstonliqdagi 168-son maktab-internat tarbiyalanuvchilarini tabrikladi
  11. Haydovchilar va tashuvchilar uchun OSGOP sug‘urtasining afzalliklari...
  12. Pure Milky’dan navbatdagi kreativ: Har qadam — aziz insonlarga mehr bilan!
  13. Kredit olish imkoniyatini oshirish uchun qayerda ishlash kerak?
  14. Biznes imkoniyatingizni kengaytiring
  15. Fanning rivojlanishiga barchamiz mas’ulmiz!
  16. XIV Toshkent xalqaro kinofestivali qanday o‘tkazilmoqda?