Доналд Трумп АҚШ ва Эрон ўртасида тинчлик битими имзоланишини эълон қилди

АҚШ Президенти Доналд Трумп Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги ҳарбий тўқнашувларга чек қўювчи келишув якшанба куни имзоланишини маълум қилди. Ушбу кутилмаган баёнот Теҳрон расмийларининг жараён муддати борасидаги шубҳаларига қарамай янгради. Мазкур битим нафақат сиёсий барқарорлик, балки глобал энергия хавфсизлиги ва молиявий бозорлар учун ҳам ҳал қилувчи аҳамиятга эга ҳисобланади. Бу ҳақда Cointelegraph.com хабар беради.

Доналд Трумп ўзининг Truth Social тармоғидаги саҳифасида: “Битим эртага имзоланиши режалаштирилган ва у имзоланиши билан Ҳормуз бўғози барча учун ОЧИҚ бўлади”, дея ёзиб қолдирди. Ушбу келишув ўзаро тушуниш меморандумини назарда тутиб, у АҚШ ва Эрон ўртасидаги ўт очишни тўхтатиш режимини 60 кунга узайтириши ҳамда стратегик муҳим сув йўлини қайта очиши кутилмоқда.

Музокараларда воситачилик қилаётган Покистон томони ҳам келишувга 24 соат ичида эришилиши мумкинлигидан дарак бермоқда. Покистон Бош вазири Шеҳбаз Шариф Х тармоғида: “Биз тинчлик битимига ҳар қачонгидан ҳам яқинмиз. Якуний босқич яқин соатларда кутилмоқда ва Покистон электрон имзолаш жараёнига тайёргарлик кўрмоқда”, дея таъкидлади.

Иқтисодий оқибатлар ва энергия бозори

Ҳормуз бўғозининг ёпилиши жаҳон бозорига етказиб бериладиган нефт ва суюлтирилган табиий газнинг қарийб 20 фоизини тўсиб қўйган эди. Бу ҳолат глобал активлар нархининг кўтарилишига ва иқтисодий ноаниқликка сабаб бўлди. Брент ва ВТИ маркали нефт нархлари ушбу блокада туфайли босим остида қолаётган эди. Битимнинг имзоланиши энергия ресурслари нархини барқарорлаштириши кутилмоқда.

Бироқ Теҳрон ҳозирча якшанба кунги имзолаш маросимини расман тасдиқлагани йўқ. Эрон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Эсмаеил Багҳаеи давлат ОАВларига берган интервюсида меморандум эртага эмас, балки “яқин кунларда” имзоланиши мумкинлигини билдирди. Бу эса томонлар ўртасида техник тафсилотлар бўйича ҳали ҳам айрим келишмовчиликлар мавжудлигидан далолат беради.

Криптовалюта бозорига таъсир

Сиёсий тарангликнинг юmsҳаши криптовалюта бозорлари учун ҳам ижобий сигнал бўлди. Крипто-таҳлилчи Майкл ван де Поппе фикрича, АҚШ ва Эрон ўртасидаги тинчлик битими Bitcoin нархининг кескин кўтарилишига ва ETF оқимларининг яхшиланишига туртки беради. Маълумот учун, ўтган ҳафтада Bitcoin билан боғлиқ ETF фондларидан 315,84 миллион доллар маблағ чиқиб кетган эди.

Ҳозирда Bitcoin нархи 63,200 доллар атрофида тебранмоқда. Бозор иштирокчилари Ҳормуз бўғозининг очилишини ижобий кутиб олишмоқда, чунки бу глобал логистика ва савдо йўлларидаги хавфларни камайтиради. Агар битим якшанба куни имзоланса, душанба куни жаҳон биржаларида, жумладан С&П 500 ва Nasdaq индексларида ҳам ўсиш кузатилиши мумкин.

Хулоса қилиб айтганда, Доналд Трумп томонидан эълон қилинган ушбу келишув Яқин Шарқдаги кескинликни пасайтириб, жаҳон иқтисодиёти учун янги имкониятлар очиши кутилмоқда. Бироқ Теҳроннинг эҳтиёткорона муносабати якуний натижа бироз кечикиши мумкинлигини кўрсатмоқда.