SpaceX собиқ муҳандиси ракета технологиясини геотермал энергияга татбиқ этмоқда

SpaceX компаниясининг собиқ муҳандиси томонидан асос солинган Критикал Энергй стартапи геотермал энергетика соҳасида инқилоб қилиш мақсадида 22 миллион доллар инвестиция жалб қилди. Компания ракета двигателлари тамойили асосида ишлайдиган модулли турбиналар яратиш орқали қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиш самарадорлигини оширишни кўзламоқда. Бу лойиҳа дунё бўйлаб тобора ортиб бораётган электр энергиясига бўлган эҳтиёжни қондиришда муҳим қадам бўлиши кутилмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Халқаро энергетика агентлиги (ИEА) маълумотларига кўра, геотермал энергия салоҳияти бутун дунё бўйлаб 42 тераваттга баҳоланмоқда. Бу кўрсаткич ўтган йили инсоният томонидан истеъмол қилинган умумий энергия миқдоридан икки баравар кўпдир. TechCrunch нашрининг хабар беришича, Критикал Энергй айнан шу улкан манбани ўзлаштиришдаги асосий технологик бўшлиқни — мослашувчан ва ихчам турбиналар етишмовчилигини тўлдиришни мақсад қилган.

Ракета технологиясидан энергетикагача

Стартап асосчиси ва раҳбари Спенсер Джексон илгари SpaceX компаниясида Falcon Heavy, Starship ва Raptor ракета двигателлари устида ишлаган. У ўз тажрибасидан келиб чиқиб, турбиналарни завод шароитида модулли кўринишда ишлаб чиқаришни таклиф қилмоқда. Ҳозирги кунда геотермал станциялар учун йирик турбиналарни жойида йиғиш ойлар, ҳатто йиллар талаб қилади. Критикал Энергй эса бу жараённи тезлаштириш ва арзонлаштириш йўлидан бормоқда.

Жалб қилинган маблағлар компаниянинг биринчи 2,5 мегаваттли лойиҳасини қуришга йўналтирилади. Джексоннинг таъкидлашича, геотермал энергетика яқин келажакда ядровий синтез ва бўлиниш технологияларини ортда қолдириши мумкин. "Геотермал энергия уларни катта фарқ билан мағлуб этади. Тўрт-беш йилдан сўнг биз йилига бир неча гигаватт қувват етказиб беришни режалаштирганмиз", — дейди у.

Маълумотлар марказлари учун ечим

Геотермал энергиянинг ривожланиши, айниқса, технология гигантлари учун жуда муҳим. Сўнгги ҳисоботларга кўра, замонавий геотермал технологиялар 2030-йилга бориб янги қурилаётган маълумотлар марказларининг (дата-сентерс) учдан икки қисмини электр энергияси билан таъминлаши мумкин. Бу сунъий интеллект ва булутли ҳисоблашлар даврида барқарор энергия манбаига бўлган эҳтиёжни қондиради.

Критикал Энергй ўз қурилмаларини ишлаб чиқаришда Tesla ва SpaceX қўллаган стратегияни қўлламоқчи: вақт ўтиши билан барча бутловчи қисмларни ўз заводларида тайёрлашни йўлга қўйиш. Ҳозирча айрим қисмлар ташқи бозорлардан сотиб олинмоқда, бироқ турбомашина қисмлари ракета двигателларига ўхшаш бўлгани учун уларни махсус цехларда тайёрлаш бошланган.

Компаниянинг илк геотермал станцияси 2027-йилда ишга тушиши кутилмоқда. У Исландия ёки Шимолий Калифорниядаги мавжуд геотермал ҳудудларга ўхшаш жойда ўрнатилади. Стартапнинг узоқ муддатли режаси эса ҳайратланарли — 2045-йилга бориб йилига 300 гигаватт қувватга эга турбиналар ишлаб чиқариш. Бу глобал миқёсда қазиб олинадиган ёқилғидан воз кечишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлиши мумкин.