Россия электроника саноатида кутилмаган чекиниш: 835 миллион рубллик лойиҳа бекор қилинди

Россия Саноат ва савдо вазирлиги мамлакат электроника саноати учун стратегик аҳамиятга эга бўлган, умумий қиймати 835 миллион рублни ташкил этувчи йирик лойиҳани тўхтатишга қарор қилди. Маҳаллий электрон компонентлар ишлаб чиқариш учун зарур бўлган ускуналарни яратишга қаратилган ушбу ташаббус кутилмаганда бекор қилингани соҳа мутахассислари орасида турли муҳокамаларга сабаб бўлмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Аслида мазкур лойиҳа доирасида замонавий электроника қурилмаларида кенг қўлланиладиган хом ашё — пиширилмаган керамика билан ишлашга мўлжалланган уч турдаги тажриба қурилмаларини ишлаб чиқиш кўзда тутилган эди. Ушбу технологиялар микросхемалар корпуслари, СВЧ-модуллар ва бошқа муҳим электрон қисмларни тайёрлашда ҳал қилувчи рол ўйнайди. iXBT.com нашрининг хабар беришича, янги қурилмалар Словениянинг КEКО компанияси томонидан тақдим этиладиган Ғарб технологияларига муносиб муқобил бўлиши керак эди.

Илм-фан академиясининг рад жавоби

Давлат харидлари порталидаги маълумотларга кўра, танлов натижалари эълон қилиниши керак бўлган кундан бир неча кун аввал лойиҳа тўхтатилган. Қизиқарли жиҳати шундаки, ушбу қарорга Россия Фанлар академиясининг (РАН) хати сабаб бўлган. Академиянинг хулосасида мазкур лойиҳани амалга ошириш ҳозирги шароитда мақсадга мувофиқ эмаслиги кўрсатилган. Бироқ, РАН айнан нима сабабдан бундай позицияни эгаллаганига доир тафсилотлар очиқланмаган.

Соҳа экспертларининг фикрича, лойиҳанинг бекор қилинишига техник ва иқтисодий омиллар мажмуаси таъсир қилган бўлиши мумкин. Хусусан, ҳаттоки ускуналар Россияда ишлаб чиқилган тақдирда ҳам, уларнинг таркибидаги энг муҳим бутловчи қисмларни барибир хориждан сотиб олишга тўғри келарди. Бу эса Россия ҳукумати олдига қўйган тўлиқ технологик мустақилликка эришиш мақсадига зид келади.

Лойиҳа доирасида қуйидаги технологик жараёнларни маҳаллийлаштириш режалаштирилган эди:

• Керамика қатламларида ўта аниқликдаги тешикларни шакллантириш қурилмаси;
• Керамика листларини кесиш учун мўлжалланган юқори технологик ускуналар;
• Кўп қатламли керамик тузилмаларни йиғиш ва пресслаш тизимлари.

Молиявий тақчиллик ва келажакдаги хатарлар

Бу Россия электроника саноатидаги биринчи бундай ҳолат эмас. 2025-йил якунида ҳам ярим ўтказгичлар учун материаллар тайёрлашга оид бир қатор лойиҳалар тўхтатилган эди. Ўшанда асосий сабаб сифатида молиялаштиришдаги чекловлар кўрсатилган. Ҳозирги ҳисоб-китобларга кўра, Россиянинг 2026–2028-йилларга мўлжалланган электрон машинасозликни ривожлантириш дастурида 33 миллиард рублдан ортиқ дефицит кузатилмоқда.

Ўзбекистон бозоридаги технологик жараёнлар нуқтаи назаридан қараганда, минтақадаги йирик давлатларнинг бундай лойиҳалардан воз кечиши глобал таъминот занжирига ҳам таъсир кўрсатиши мумкин. Россия бозорида маҳаллий бутловчи қисмлар танқислиги юзага келиши, у ерда ишлаб чиқариладиган маиший техника ва электроника нархларининг ошишига ёки импортга қарамликнинг янада кучайишига олиб келиши тайин.

Хулоса қилиб айтганда, 835 миллион рубллик лойиҳанинг бекор қилиниши Россия электроника саноатининг ўз-ўзини таъминлаш даражасига чиқиш режаларини бироз ортга суради. Ҳозирча вазирлик ва илмий доиралар ушбу йўналишда қандай муқобил йўл тутиши номаълумлигича қолмоқда.