ABD ve İran: Rıza Pehlevi’nin uzlaşmaz siyaseti

Axios, ABD Başkanı’nın özel temsilcisi Steven Witkoff ile 1979’da tahttan indirilen İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin oğlu Prens Rıza Pehlevi arasında gizli bir görüşme yapıldığını bildirdi. Görüşmenin ayrıntıları henüz açıklanmadı; ancak kaynaklara göre taraflar İran’da süren hükümet karşıtı protestoları ele aldı.
Şu anda ABD’de yaşayan 65 yaşındaki Rıza Pehlevi, İran’ın büyük şehirlerinin ele geçirilmesini isteyen protestocuları destekliyor. 11 Ocak’ta Fox News’e verdiği röportajda İran’a dönmeye hazır olduğunu söyleyerek İslam Cumhuriyeti’ni devirmek için sert önlemler talep etti. İran’daki siyasi durumu değerlendirirken Pehlevi, kendisini hâlâ önemli bir siyasi figür olarak görüyor.
Ancak Axios’a göre ABD hükümeti Pehlevi’yi siyasi süreçte önemli bir aktör olarak görmüyordu. Buna rağmen İran’daki protesto hareketinin bir bölümünün onu desteklemesi, Trump yönetimindeki yetkilileri şaşırttı. Witkoff ile yapılan görüşmenin, Beyaz Saray’ın Rıza Pehlevi’ye yaklaşımının değiştiğine ve olası siyasi rolünün yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ettiği belirtiliyor.
İran’daki kitlesel protestolar 28 Aralık 2025’te Tahran’daki çarşılarda başladı. Hareket, birçok esnafın hiperenflasyona ve fiyatlardaki sert artışa karşı dükkânlarını kapatmasıyla başladı. Gösteriler kısa sürede ülke geneline yayılarak siyasi bir harekete dönüştü. İnsan hakları örgütleri ve Batı basınına göre protestolar sırasında yüzlerce kişi hayatını kaybetti.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki gerilimin tırmanmasına ilişkin uyarıda bulundu. Kitlesel protestolardan yararlanılarak İran’a karşı daha sert askerî önlemlerin gündeme gelebileceğini söyledi. Ayrıca ABD, İran İslam Cumhuriyeti ile iş yapan ülkelere yüzde 25 gümrük vergisi uyguladı.
ABD’nin İran’daki diplomatik temsilciliği de vatandaşlarını “sistemden çıkmaya” çağırarak durumun daha da sertleşebileceği konusunda uyardı.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!