Yapay Zeka Şirketleri Kitapları Toplu Satın Alıp İmha Ediyor

Yapay zeka alanındaki büyük şirketler, kendi modellerini eğitmek ve yeni veri tabanları oluşturmak için basılı kitapları toplu olarak satın almaya başladı. 404 Media'nın araştırmasına göre, dijitalleştirme sürecinin ardından kitaplar fiziksel olarak tamamen imha ediliyor; bu durum edebi mirasın geleceği konusunda ciddi endişelere yol açıyor. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.

Anlaşılan o ki, bu tür alımlar nihai sipariş verenleri gizlemek amacıyla özel aracılar aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Bazı tek seferlik ticaret anlaşmaları çerçevesinde tek seferde 1 binden 1 milyona kadar nüsha satın alınıyor. Bu durumda alıcıları yazar, tür veya belirli bir konu değil, daha çok metnin hacmi ve kalitesi ilgilendiriyor.

Kitap Pazarındaki Ani Değişiklikler

Bu süreçte daha önce kütüphane ve kitapçılara hizmet veren ISBNdb veri tabanı da aktif olarak yer alıyor. Şu anda yapay zeka alanında çalışan şirketler için kitapların toptan tedariki ve toplu alımı hizmetlerini sunuyor. İkinci el kitap satıcıları, talebin keskin bir şekilde arttığını belirtiyor — eskiden haftada ortalama 20 kadar kitap satılırken, günümüzde bu rakam yüzlerce nüshaya ulaştı. Benzer bir eğilim Alibris ve Biblio ticaret platformlarında da gözlemleniyor.

Uzmanlara göre, insanlar tarafından yazılan basılı eserler yapay zeka için en temiz ve kaliteli veri kaynağı olarak kabul ediliyor. Nedeni ise bunlarda sinir ağlarının kendi ürettiği tekrarlayan ve düşük kaliteli veri hacminin bulunmamasıdır. Bu durum, dil modellerinin mantıksal yapısının ve okuryazarlığının artırılmasında önemli bir önem taşımaktadır.

Hukuki Sorunlar ve Yok Edilen Miras

Söz konusu uygulama daha önce Anthropic şirketine karşı açılan dava dosyalarında da doğrulanmıştı. Şirket, kitapları satın alıp yükleniciler yardımıyla taramış, ardından hızlı endüstriyel tarama sürecinin kolay olması için birçok nüshayı ayrı sayfalara ayırmıştı. Mahkeme, yasal olarak satın alınan kitapların eğitim için kullanılmasını "adil kullanım" (fair use) ilkesine göre izin verilen bir durum olarak buldu. Ancak şirket, milyonlarca korsan kitap sakladığı için başka davalarla da karşı karşıya kaldı. Ayrıca Google da Gemini modelini eğitirken telif hakkıyla korunan milyonlarca kitaptan yasadışı şekilde yararlandığı gerekçesiyle mahkemeye verildi.

Sürecin en endişe verici yanı, tarama işleminden sonra birçok nadir ve uzun süredir yeniden basılmayan kitabın geri döndürülemez şekilde imha edilmesidir. Bunların dijital kopyaları ise yalnızca kapalı yapay zeka veri tabanlarında saklı kalmaktadır. Bu durum, gelecek nesiller için değerli kültürel mirasın fiziksel olarak yok olma riskini doğurmaktadır.