Evren'de yıldızlar neden 2,5 kat daha yavaş oluşuyor?

Çin Bilimler Akademisi liderliğindeki uluslararası bir gökbilimci grubu, son 4,5 milyar yıl boyunca nötr hidrojen rezervlerini geniş ölçekte ölçerek bilime beklenmedik sonuçlar sundu. Ixbt.com'un haberine göre, bu dönemde evrendeki yıldız oluşum hızı yaklaşık 2,5 kat azalırken, moleküler hidrojenin ve dolayısıyla yıldızları oluşturan temel "yakıt" olan nötr atomik hidrojenin yoğunluğu sadece 1,4 kat düştü. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.

Bu devasa araştırmayı gerçekleştirmek için iki güçlü bilimsel araç kullanıldı. Bunlardan ilki, Çin'in Guizhou eyaletinde bulunan ve 500 metre çapıyla dünyanın en büyük FAST radyo teleskobu olup, 21 santimetre dalga boyundaki radyasyonu kaydetti. İkincisi ise Amerika'nın Arizona eyaletindeki Nicholas Mayall teleskobunda çalışan DESI spektroskopik projesidir. Bu cihazlar birlikte yaklaşık 2,5 milyon galaksiye ait verileri toplayarak gökyüzünün üçte birini kapsadı.

Yakıt yeterli ancak "üretim" duruyor

Bilim dünyasındaki mantıksal varsayıma göre yıldızlar, nötr hidrojenden oluşan soğuk moleküler hidrojen bulutlarından meydana gelir. Dolayısıyla rezerv tükendiğinde sürecin de sona ermesi gerekirdi. Ancak FAST ve DESI teleskoplarının topladığı veriler bu yasayı çürüttü. Nötr hidrojen rezervleri pratikte yeterince korunmasına rağmen, yıldız fabrikasının çalışması yavaşladı.

Araştırmanın liderlerinden Xun Gong, bilim insanlarının gözlemlediği sürecin evrenin son aşamasındaki düşüş evresini kapsadığını vurguladı. Yaklaşık 10 milyar yıl önce, yıldız oluşumunun zirvesi olan "kozmik öğle" döneminden bu yana göstergeler düşüşte. Yine de mevcut nötr hidrojen ile hızla azalan yıldız üretimi arasındaki dengesizlik bilimsel bir açıklama gerektiriyor.

Baryon döngüsünün önemi

Bilim insanlarına göre bu durumun temel kökleri baryon döngüsüne dayanıyor. Baryon döngüsü, normal maddelerin galaksiler ve galaksiler arası ortam arasındaki dolaşım sürecidir. Maddeler evrensel ağdan galaksiye çekilir, bir kısmı yıldızlara dönüşür, diğer kısmı ise süpernova patlamaları ve yıldız rüzgarları yoluyla dışarı atılır.

Yazarların tahminine göre, evren yaşlandıkça büyük ölçekli ağdan gelen gaz akışı zayıflıyor. Nötr hidrojenin toplam rezervi sabit kalsa da, onun moleküler gaza dönüşme verimliliği düşüyor. Sonuç olarak, rezervler henüz tükenmemiş olsa bile, halihazırda yıldızlara harcanan gazın yeri doldurulmuyor ve süreç yavaş yavaş durgunlaşıyor.

Elde edilen sonuçlar, geçmişin tam tarihini değil, evrenin son dönemindeki belirli bir anı yansıtıyor. FAST teleskobu yaklaşık 7,2 milyar yıl geriye bakabiliyor, ancak daha önceki dönemleri incelemek için farklı aralıklarda derin analizler gerekiyor. Bu araştırma, gelecekteki devasa evren tarihi keşifleri için sağlam bir temel oluşturuyor.