Isroilning G‘azo sektorida olib borgan harbiy amaliyotlari atrofidagi bahslar yanada qizidi. «Al-Jazira» nashri e’lon qilgan tahliliy maqolada mojaro davrida Isroil armiyasi safida turli davlatlardan bo‘lgan minglab xorij fuqarolari jangovar harakatlarda ishtirok etgani haqida so‘z boradi.
Nashr keltirgan ma’lumotlarga ko‘ra, Isroil mudofaa armiyasi (SAHAL) tarkibida ikki fuqarolikka ega harbiylar ulushi katta. Ya’ni ko‘pchiligi Isroil pasporti bilan birga yana boshqa davlat fuqaroligiga ham ega bo‘lgan holda xizmat qilgan.
O‘zbekistonliklar haqida qayd etilgan raqam
Maqolada SAHAL tomonida jang qilgan O‘zbekiston fuqaroligiga ega shaxslar soni ham tilga olinadi. «Al-Jazira» ma’lumotiga ko‘ra, bunday shaxslar 264 nafarni tashkil etgan. Shu bilan birga, ular 5 millat vakili ekani aytilgan, biroq aynan qaysi millatlar ekaniga aniq oydinlik kiritilmagan. Nashr ularning Isroil fuqaroligi ham borligini qayd etadi.
Eng katta ulush qaysi davlatlarda
Tahlilda keltirilishicha, xorijlik harbiylar orasida AQSH fuqaroligiga ega bo‘lganlar eng ko‘p — kamida 12–13 ming atrofida. Fransiya va Rossiya fuqarolari soni ham salmoqli ekani, ular 5–6 mingga yaqinligi aytilgan. Buyuk Britaniya, Germaniya va Ukraina fuqaroligiga ega harbiylar esa mingdan ziyod, degan raqamlar keltirilgan.
Markaziy Osiyo davlatlari bo‘yicha ham ayrim raqamlar sanab o‘tiladi: xorijliklar orasida 189 nafar qozog‘istonlik, 52 nafar qirg‘izistonlik, 31 nafar turkmanistonlik va 8 nafar tojikistonlik ham borligi tilga olingan.
Kimdir doimiy xizmatda, kimdir mojarodan keyin kelgan
Mualliflar ta’kidicha, bu xorijliklarning bir qismi Isroil armiyasida avvaldan muntazam xizmat qilib kelgan. Yana bir qismi esa mojaro keskinlashganidan keyin Isroilga kelib, jangovar jarayonlarga qo‘shilgan.
Eng og‘ir savol huquqiy javobgarlik haqida
Maqolada eng “og‘ir” nuqta — xalqaro gumanitar huquq masalasi. Nashr iqtibos keltirgan inson huquqlari tashkilotlari: agar qonunbuzarlikka oid shubhalar bo‘lsa, harbiylar kelib chiqqan davlatlar o‘z fuqarolari bo‘yicha tergov o‘tkazishi, zarur bo‘lsa javobgarlik masalasini ko‘rib chiqishi kerak, degan pozitsiyani ilgari surgan. Biroq ayrim mamlakatlar bunday jarayonlar boshlanganini ochiq e’lon qilmagani ham qayd etiladi.
Xulosa qilib aytganda, G‘azo atrofidagi mojaro faqat harbiy frontda emas — diplomatik maydonda ham, huquqiy bahslarda ham davom etyapti. Xorij fuqarolarining jangovar harakatlarda qatnashgani haqidagi ma’lumotlar esa bu munozaralarni yanada chuqurlashtirib, har bir davlat oldiga “o‘z fuqarosi uchun mas’uliyat” degan qattiq savolni qo‘yyapti.
