Yevropani larzaga solgan diversiya ortida Rossiya maxsus xizmatlari turgan bo‘lishi mumkinmi?

Foto: Pleiades Neo/Airbus DS 2026/Handout/REUTERS

Yevropada strategik aloqa infratuzilmalariga qarshi qaratilgan sirli diversiyalar atrofidagi tergov xalqaro darajadagi shov-shuvli ma’lumotlarni oshkor qilmoqda. Germaniyaning nufuzli Der Spiegel jurnali xabariga ko‘ra, Polsha hududidagi Starlink sun’iy yo‘ldosh yer usti stansiyasiga o‘t qo‘yilishiga Turkiyaning mashhur «Daltons» («Daltonlar») jinoiy to‘dasi aloqador bo‘lishi mumkin.

Yevropa maxsus xizmatlari ushbu jinoiy guruh diversiyani Rossiya razvedka idoralarining to‘g‘ridan to‘g‘ri buyurtmasi asosida amalga oshirgan bo‘lishi mumkinligi ehtimolini sinchkovlik bilan o‘rganmoqda.

Germaniyadagi hibslar va Shtutgart sudi qarori

DW nashrining yozishicha, tergov harakatlari doirasida Germaniya xavfsizlik kuchlari tomonidan bir necha gumonlanuvchi qo‘lga olindi:

• Ikki nafar gumonlanuvchi: 12 oktyabr kuni Germaniyaning Nyurtingen shahrida Turkiya fuqarolari — 38 yoshli Umit E. va 34 yoshli Muslim T. ushlandi. Ular «Daltonlar» guruhining to‘laqonli a’zolari bo‘lishi yoki ularning pullik topshirig‘ini bajargan bo‘lishi taxmin qilinmoqda;

• Ekstraditsiya kutilmoqda: Shtutgart Oliy yer sudi qo‘lga olingan shaxslarni jinoyat sodir etilgan davlat — Polshaga ekstraditsiya qilish masalasini ko‘rib chiqishi kutilmoqda;

• Berlindagi antiterror amaliyoti: 13 oktyabr kuni Berlinda o‘tkazilgan maxsus antiterror operatsiyasi chog‘ida tergovga aloqador yana ikki kishi, jumladan, bir ayol hibsga olindi. Taxminlarga ko‘ra, u hujumchilarga transport va logistik yordam ko‘rsatgan.

Moskva izi: Guruh yetakchisi Beratjan Gyokdemir kim?

Der Spiegel surishtiruvida mazkur jinoiy guruhning Rossiya bilan ehtimoliy aloqalariga oydinlik kiritilgan:

• Anqaraga berilmagan jinoyatchi: «Daltonlar» guruhining yetakchisi deb hisoblangan Beratjan Gyokdemir 2024 yilda Rossiya hududida ushlangan bo‘lsa-da, Turkiyaning rasmiy ekstraditsiya talabiga qaramay, Anqaraga topshirilmagan edi;

• Xizmatlar evaziga himoya: Germaniya maxsus xizmatlarining fikricha, Moskva Gyokdemirga Yevropa bo‘ylab yashirin «javob xizmatlari»ni (diversiya va buzg‘unchilik) ko‘rsatish evaziga Rossiyada boshpana va himoya taqdim etgan bo‘lishi mumkin. Ayni paytda uning aniq qayerda ekani noma’lum qolmoqda.

Volya-Krobovskadagi hujum: Stansiyaga qanday zarar yetgan edi?

Diversiya harakati Varshavadan taxminan 50 kilometr masofada joylashgan Volya-Krobovska qishlog‘ida amalga oshirilgan:

• 23 sentyabrdagi yong‘in: Noma’lum shaxslar Starlink yer usti stansiyasi hududiga kirib, elektr podstansiyasi va zaxira generatoriga o‘t qo‘ygan;

• Qisqa uzilish: Bild nashri xabariga ko‘ra, stansiya faoliyati qisqa muddatga to‘xtab qolgan, biroq mutaxassislarning tezkor choralari bilan aloqa tizimi qayta tiklangan, hodisada hech kim jarohat olmagan;

• Polsha pozitsiyasi: Hodisa yuz bergan dastlabki kunlarda Polsha rasmiylari buni ataylab uyushtirilgan diversiya deb baholagan, ammo o‘sha paytda qo‘lda Rossiyaning bevosita aloqasini ko‘rsatuvchi dalillar yetarli emasligi bildirilgan edi.

Yevropa davlatlari hududida logistika va kosmik infratuzilmaga qarshi uyushtirilayotgan bu kabi gibrid hujumlar qit’a xavfsizlik xizmatlarini harbiy bo‘lmagan nishonlarni himoya qilish choralarini kuchaytirishga majbur qilmoqda.