Husiylar yetakchisi Bin Salmonga nima degan edi? Yaqin Sharqni larzaga solgan murojaat!

Yaqin Sharq mintaqasida geosiyosiy to‘qnashuvlar, dron hujumlari va koalitsiyalar qarama-qarshiligi yangi xavfli bosqichga chiqqan bir pallada, tarixning eng bahsli va keskin murojaatlaridan biri yana xalqaro jamoatchilik diqqat markaziga qaytdi. Yamandagi «Ansorulloh» (husiylar) harakati yetakchisi Abdul-Malik al-Hutiyning 2019 yilda Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi va amaldagi rahbari Muhammad bin Salmonga qarata aytgan so‘zlari bugungi kun voqeliklari fonida ijtimoiy tarmoqlar va tahliliy doiralarda qayta jonlandi. O‘shanda husiylar yetakchisi Ar-Riyodning ulkan moliyaviy resurslari, eng zamonaviy qurol-yarog‘lari va G‘arb davlatlaridan iborat qudratli ittifoqchilariga qaramay, ushbu urushda g‘alaba qozonish imkonsiz ekanini qat’iy ta’kidlagan edi.

«Dengiz, quruqlik, neft, pul, yollanma askarlar, AQSH, Isroil, Britaniya, Fransiya va butun arab koalitsiyasi siz tomonda bo‘lsa ham, g‘alaba qozona olmaysiz», deya bayonot bergan al-Hutiy, bu ishonchining asosiy sababi sifatida ma’naviy va diniy omilni keltirgan edi. Oradan yillar o‘tib, Saudiya Arabistonining harbiy yordam izlab diplomatik sa’y-harakatlarni kuchaytirishi va Qizil dengiz atrofidagi murakkab vaziyat ushbu murojaatni yanada dolzarb savollarga ro‘baro‘ qilmoqda.

Xo‘sh, 2019 yilgi ushbu keskin bayonot ortida qanday siyosiy va harbiy mantiq yotar edi, Yamandagi urush zamonaviy armiyalarning imkoniyatlari chegaralanganligini isbotladimi va bu murojaat bugungi Yaqin Sharq inqiroziga qanday oyna tutmoqda?

«Sizda hamma narsa bor, lekin...»: Abdul-Malik al-Hutiyning ochiq bayonoti

Husiylar rahbarining Muhammad bin Salmonga qaratgan murojaatining asosiy mazmuni:

• Moddiy kuchlarning to‘liq sanab o‘tilishi: Al-Hutiy Saudiya boshchiligidagi koalitsiya ixtiyorida dengiz yo‘llari, quruqlik sarhadlari, cheksiz neft zaxiralari va trillionlab dollarlik moliyaviy kapital mavjudligini ochiq tan olgan;

• Global ittifoqchilar qurshovi: Murojaatda AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya, Isroil va arab davlatlarining koalitsiya sifatida Saudiya Arabistonini qurol-yarog‘, razvedka ma’lumotlari va siyosiy dastak bilan ta’minlayotgani urg‘ulangan;

• Hal qiluvchi xulosa: «Bularning barchasi siz bilan bo‘lsa-da, siz hech qachon g‘alaba qozona olmaysiz, bunga to‘liq ishonchim komil. Chunki Alloh siz bilan emas!» — deya o‘z qarashini ifodalagan Yaman qurolli qarshilik harakati yetakchisi.

2019 yilgi voqelik va bugungi kun: Tarix takrorlanmoqdami?

Oradan o‘tgan yillar davomida Yaqin Sharqdagi harbiy muvozanat qanday o‘zgardi:

• «Aramco»ga zarbalardan keyingi davr: 2019 yil aynan Saudiya Arabistonining yirik neft infratuzilmalariga dron va raketa hujumlari uyushtirilib, global neft bozori larzaga kelgan murakkab palla edi;

• Milliardlab dollarlik qurollar ojizligi: AQSHning eng ilg‘or Patriot va THAAD mudofaa tizimlari bilan jihozlangan bo‘lishiga qaramay, arzon dronlar va partizan urushi taktikasi ko‘p hollarda strategik ustunlikni saqlab qolishga imkon bermadi;

• Tinchlik muzokaralariga majburlik: Yillar davomida davom etgan qonli qarama-qarshilik oxir-oqibat Saudiya Arabistonini Yamandagi faol harbiy amaliyotlarni to‘xtatish va husiylar bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri sulh muzokaralariga kirishishga undagan edi.

Mafkura va zamonaviy urush: Harbiy tahlilchilar nima deydi?

Mutaxassislarning geosiyosiy va psixologik tahlillari:

• Assimetrik urush fenomeni: Harbiy ekspertlarning fikricha, Abdul-Malik al-Hutiyning ushbu bayonoti zamonaviy urushlarda faqatgina pul, zamonaviy texnika va yollanma qo‘shinlar bilan g‘olib bo‘lish mumkin emasligini, mafkuraviy ruhiyat va moslashuvchan taktika hal qiluvchi kuch ekanini ko‘rsatuvchi namuna bo‘ldi;

• Qizil dengizdagi bugungi blokada: Hozirda husiylarning Qizil dengizdagi jahon savdo kemalari va xalqaro harbiy esminetslarga qarshi bemalol kurasha olayotgani 2019 yildagi da’volarning davomi sifatida baholanmoqda;

• Saudiyaning yangi xavfsizlik strategiyasi: Bugungi kunda Ar-Riyod husiylar bilan yangi keng ko‘lamli harbiy to‘qnashuvga kirishdan ehtiyotkorlik bilan qochishga va muvozanatni diplomatik yo‘llar orqali ushlab turishga urinmoqda.

Abdul-Malik al-Hutiyning 2019 yildagi ushbu keskin xitobi bugun Yaqin Sharq siyosatida harbiy texnika va boylik har doim ham yakuniy natijani belgilab bera olmasligini eslatuvchi ramziy murojaat sifatida yangramoqda.

Sizningcha, Yamandagi ko‘p yillik urush va undagi kuchlar muvozanati moddiy boylik va qudratli ittifoqchilar harbiy g‘alaba uchun yetarli emasligini isbotladimi? Nega dunyoning eng boy davlatlari va eng kuchli armiyalari yillar davomida Yamandagi qurolli qarshilikni to‘liq sindira olmadi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Yaqin Sharq tarixidagi ushbu mashhur bayonot tahlilini barcha tarix, siyosat va geosiyosat ixlosmandlariga ulashing!