Dunyo Uchinchi jahon urushi bo‘sag‘asidami? Qurolli mojarolar soni rekord darajaga yetdi

Xalqaro geosiyosiy maydonda vaziyat misli ko‘rilmagan darajada keskinlashmoqda. Nufuzli Financial Times (FT) nashri e’lon qilgan tahliliy maqolaga ko‘ra, bugungi kunda yer yuzidagi qurolli nizolar va harbiy qarama-qarshiliklar soni Ikkinchi jahon urushi tugaganidan buyon eng yuqori ko‘rsatkichga yetgan.

Xalqaro inqirozlar guruhi (International Crisis Group) tahlilchilari dunyoning turli nuqtalarida sodir bo‘layotgan to‘qnashuvlar bir nuqtada birlashib, yalpi global halokat — Uchinchi jahon urushiga aylanib ketish xavfi tobora reallashib borayotganidan jiddiy ogohlantirmoqda.

Sayyora bo‘ylab 65 ta faol mojaro: Xavf qayerdan kelmoqda?

Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko‘ra, ayni paytda dunyo bo‘ylab jami 65 ta qurolli mojaro davom etmoqda:

• Ukraina frontidagi keskinlik: Yevropadagi keng ko‘lamli harbiy harakatlar nafaqat mintaqaviy, balki global xavfsizlik arxitekturasini izdan chiqardi;

• Yaqin Sharqdagi keskin qarshilik: AQSH va Eron o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri va bilvosita to‘qnashuvlar butun mintaqani qamrab olish xavfini tug‘dirmoqda;

• Tayvan bo‘g‘ozidagi bosim: Tayvan oroli atrofidagi harbiy keskinlik ikki superdavlat — AQSH va Xitoy o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri harbiy to‘qnashuv xavfini eng yuqori darajaga chiqarmoqda;

• Yangi geosiyosiy o‘q: Moskva, Pekin, Tehron va Pxenyan o‘rtasidagi harbiy-siyosiy yaqinlashuv G‘arb koalitsiyasiga qarshi yangi kuch markazini shakllantirib, global beqarorlikni yanada kuchaytirmoqda.

Global urush chegarasi: Hal qiluvchi ikki savol

Tahlilchilarning ta’kidlashicha, dunyoning yangi urush girdobiga sho‘ng‘ishi yoki uning oldini olish yaqin kelajakda qabul qilinadigan ikkita strategik qarorga bevosita bog‘liq bo‘lib qolmoqda:

• Rossiya NATO davlatiga hujum qiladimi? Bunday qadam alyansning 5-moddasini ishga tushirib, yadroviy kuchlarning ochiq to‘qnashuviga olib kelishi muqarrar;

• Xitoy Tayvanni harbiy yo‘l bilan qaytarishga kirishadimi? AQSHning Tayvanga xavfsizlik kafolatlari tufayli bu holat Tinch okeani mintaqasidagi yirik dengiz va havo urushiga aylanadi.

Aynan ushbu ikki muhim sinov insoniyatning kelgusi o‘n yilliklardagi xavfsizligi va tinchligi chegarasini belgilab berishi kutilmoqda.