Sud tizimida katta islohotlar davri: Qanday o‘zgarishlar kutilmoqda?

O‘zbekiston sud-huquq tizimida inson qadri va huquqlarini sud orqali kafolatli himoya qilishga qaratilgan yangi bosqich boshlanmoqda. Prezident farmoni bilan «Odil sudlov – 2030» strategiyasi hamda uni 2026–2028 yillarda amalga oshirish bo‘yicha amaliy harakatlar dasturi rasman tasdiqlandi.

Mazkur farmonning bosh maqsadi — sud hokimiyatining chinakam mustaqilligi va ochiqligini ta’minlash, fuqarolarning sudga murojaat qilish jarayonini tubdan soddalashtirish hamda odil sudlov sifatini xalqaro standartlar darajasiga ko‘tarishdan iboratdir.

2027 yildan hududlararo sudlar tashkil etiladi

Hujjatga muvofiq, sud tizimi tuzilmasida yangi institutsional o‘zgarishlar amalga oshiriladi:

• Hududlararo sudlar: 2027 yil 1 iyuldan umumyurisdiksiya va ma’muriy sud yo‘nalishlarida ishlarni qayta ko‘rib chiqish vakolatiga ega, bir nechta ma’muriy-hududiy birliklarni qamrab oladigan hududlararo sudlar faoliyati yo‘lga qo‘yiladi. Ushbu sudlar faoliyatini tashkil etish uchun 319 ta boshqaruv shtat birligi ajratiladi.

• Tuman va shahar sudlari tarmog‘i: 2027–2030 yillarda aholi zichligi, da’vo arizalari hajmi, sudyalarning ish yuklamasi hamda hududiy sharoitlardan kelib chiqib, barcha hududlarda fuqarolik ishlari bo‘yicha tuman va shahar sudlari tashkil etiladi.

Tergov sudyalariga yangi vakolatlar beriladi

Jinoyat protsessida sud nazoratini kuchaytirish maqsadida 2027 yil 1 iyuldan boshlab tergov sudyalariga:

• Shaxsni ushlab turishning qonuniyligi va asosliligini nazorat qilish;

• Gumon qilish yoki shaxsga ayblov e’lon qilish uchun qonuniy asoslar yetarli ekanini bevosita tekshirish vakolatlarini berish ko‘zda tutilgan.

Bu o‘z navbatida tergov bosqichida inson huquqlari poymol etilishining oldini olishga xizmat qiladi.

«Pretsedentlar» reyestri va raqamli qulayliklar

Farmonda sohaga ilg‘or raqamli texnologiyalar va yangicha boshqaruv mexanizmlarini tatbiq etish bo‘yicha qator vazifalar belgilab berilgan:

• «Pretsedentlar» reyestri: Sud amaliyotida bir xillikni ta’minlash uchun yagona pretsedentlar tizimi joriy etiladi;

• «Yagona darcha» ofislari: Sud binolarida aholiga tezkor va qulay xizmat ko‘rsatish uchun zamonaviy ofislar ishga tushiriladi;

• my.sud.uz portali va mobil ilovasi: Portal imkoniyatlari kengaytirilib, uning yangilangan mobil ilovasi foydalanuvchilarga taqdim etiladi;

• Byurokratiyani kamaytirish: Juz’iy kamchiliklar sabab arizalarni fuqarolarga qaytarish amaliyoti qayta ko‘rib chiqilib, tubdan isloh qilinadi;

• Proaktiv boshqaruv va Sud ma’murchiligi: 2028 yildan iqtisodiy ishlar bo‘yicha «proaktiv boshqaruv» standarti, 2028 yil 1 yanvardan esa sud ma’murchiligi instituti to‘liq joriy qilinadi;

• Odil sudlov sifati indeksi: Har yili mamlakatda sud tizimi faoliyatining shaffofligini baholovchi rasmiy indeks e’lon qilib boriladi.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.