Ilmiy jurnallar generativ sunʼiy intellekt yordamida yaratilgan maqolalar oqimiga duch kelmoqda. Agar avval bunday ishlarni mantiqsiz xatolar yoki uydirma iqtiboslar orqali aniqlash oson boʻlgan boʻlsa, hozirgi vositalar haqiqiy tadqiqotlardan deyarli farq qilmaydigan ishonchli matnlarni yarata olmoqda. Tahririyatlar va taqrizchilar peer review tizimi ushbu oqim ostida qolib ketayotganidan xavotirda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Ssyurix universiteti xodimi Piter Degen oʻzining eski maqolasi kutilmaganda yuzlab yangi iqtiboslarga ega boʻlganini payqadi. Maʼlum boʻlishicha, uning ishi Global Burden of Disease kabi ochiq maʼlumotlar bazalari asosida avtomatik tarzda generatsiya qilinadigan soxta tadqiqotlarda ommaviy ravishda ishlatilmoqda. Bunday maqolalar statistik bogʻliqliklarni izlab, ularni ilmiy yangilik sifatida taqdim etadi.
Scientific Reports muharriri Mett Spikning taʼkidlashicha, zamonaviy sunʼiy intellekt tizimlari ancha mukammallashgan. Ular mustaqil ravishda maʼlumotlarni tahlil qilib, gipotezalar taklif etadi va grafiklar bilan boyitilgan toʻliq maqolalarni yozadi. Karnegi-Mellon universiteti tadqiqotchilari bunday tizimlar baʼzan maʼlumotlarni oʻylab topishi yoki shubhali tahlil usullaridan foydalanishini aniqlashgan, ammo yakuniy natija juda professional koʻrinadi.
Akademik tizimdagi muammolar vaziyatni yanada ogʻirlashtirmoqda. Universitetlar va grant jamgʻarmalari hali ham olimlarni nashrlar soni boʻyicha baholaydi, nashriyotlar esa maqolalar uchun toʻlovlardan daromad oladi. Nature jurnalidagi tadqiqotga koʻra, sunʼiy intellektdan faol foydalanadigan olimlar oʻrtacha uch barobar koʻproq maqola chop etadi.
Bu jarayon ilmiy hamjamiyatning haqiqiy ilmiy yutuqlarni statistik shovqindan ajratib olish qobiliyatini shubha ostiga qoʻymoqda. Taqrizchilar yetishmovchiligi va nashrlar oqimining tezlashishi akademik tizimni jiddiy inqirozga yetaklayotgan asosiy omillardan biriga aylanib bormoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
