Ўзбекистонда тижорат банклари орқали амалга ошириладиган йирик пул ўтказмалари ва хорижий валюта операциялари устидан назорат янада кучайтирилмоқда. 2026 йил 9 августдан бошлаб банкларнинг ички назорат қоидаларига киритилган янги ўзгартиришлар кучга киради.
Ушбу тартиблар, аввало, жиноий йўл билан топилган даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш, шубҳали молиявий операцияларни ўз вақтида аниқлаш ва банк тизимида шаффофликни оширишга қаратилган. Яъни энди йирик суммалар билан боғлиқ амалиётларда мижозлар ҳақидаги маълумотлар янада чуқурроқ текширилади.
Асосий ўзгаришлардан бири 10,3 миллион сўмдан, яъни 25 БҲМдан юқори пул ўтказмаларига тааллуқли. Бундай операцияларда банклар жўнатувчи ва маблағни қабул қилувчи шахс ҳақида кенгайтирилган маълумотларни тақдим этиши шарт бўлади. Улар орасида ЖШШИР, ҳисоб рақами ёки операциянинг ноёб идентификацион коди каби маълумотлар бўлиши талаб этилади.
Бундан ташқари, 206 миллион сўмдан, яъни 500 БҲМдан юқори миқдорда нақд хорижий валюта ечиб олиш жараёнида ҳам текширувлар кучайтирилади. Айниқса, бошқа банклар томонидан чиқарилган карталар орқали нақд чет эл валютасини олишда мижозларни идентификация қилиш ва уларнинг операцияларини баҳолаш тартиби янада қатъийлашади.
Яна бир муҳим йўналиш — ҳисобварақ очмасдан амалга ошириладиган йирик операциялардир. 175 миллион сўмдан бошлаб бажариладиган бундай амалиётларда битим иштирокчиларини мажбурий тарзда аниқлаш, уларни лозим даражада текшириш ва операция мақсадини баҳолаш талаб этилади.
Шу билан бирга, 10,3 миллион сўмдан кам бўлган транзакциялар ҳам бутунлай эътибордан четда қолмайди. Банклар тўлов ҳаракатини кузатиш имкониятини таъминлаш учун бундай операцияларда ҳам иштирокчиларнинг исмлари ва транзакция идентификаторларини қайд этиб боради.
Мутахассислар фикрича, янги талаблар банк тизимида хавфли молиявий амалиётларни камайтириш, пул оқимларини шаффофлаштириш ва халқаро стандартларга мос назорат механизмларини кучайтиришга хизмат қилади. Оддий қилиб айтганда, катта пул айлантирсангиз, банк “ким, қаердан, нима учун?” деган саволларни жиддийроқ беради.
Қисқаси, 9 августдан бошлаб банк операцияларида назорат анча қатъийлашади. Бу тартиблар ҳалол мижозлар учун тўсиқ эмас, балки молиявий тизим хавфсизлигини таъминлашга қаратилган қадам сифатида баҳоланмоқда. Йирик пул ҳаракати бор жойда ҳужжат ва шаффофлик ҳам бўлиши керак — давр талаби шу.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
