АҚШ суди атмосферани тадқиқ қилиш марказининг ёпилишини тўхтатиб қолди

АҚШ федерал суди Доналд Трамп администрациясининг Миллий атмосфера тадқиқотлари марказини (Натионал Сентер фор Атмоспҳерик Ресеарч, НКАР) ўзининг суперкомпьютер мажмуаси устидан назоратдан маҳрум қилишга бўлган уринишини вақтинча блоклади. Ушбу қарор иқлим ва об-ҳавони ўрганиш бўйича дунёдаги энг нуфузли илмий муассасалардан бири учун муҳим ғалаба бўлди. Низоли вазият ўтган йилнинг декабрь ойида, ҳукумат кутилмаганда НКАР бошқарув тузилмасини тугатиш ва Ваёминг штатидаги суперкомпьютер марказини бошқа операторга топшириш ниятини эълон қилганидан сўнг бошланган эди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ишни кўриб чиққан судя Брооке Жакксон Миллий фан жамғармаси (Натионал Ссиенсе Фоундатион, НСФ) жамоатчилик муҳокамаси якунланмасдан туриб, марказни бошқа қўлларга ўтказиш бўйича якуний қарорни қабул қилиб бўлган деган хулосага келди. Суд материалларига кўра, агентлик вакиллари феврал ойидаёқ бошқарувчи ташкилотни қарор қабул қилингани ҳақида хабардор қилган, ваҳоланки фикр-мулоҳазаларни йиғиш жараёни ҳали давом этаётган бўлган. Суд давлат тузилмалари суперкомпьютер марказини бошқа операторга ўтказиш сабабларини ишончли тарзда тушунтириб бера олмаганини алоҳида таъкидлади.

Суд қарорида агентликнинг ҳаракатлари "асоссиз ва ўзбошимчалик" деб баҳоланди, бу эса федерал органлар фаолиятини тартибга солувчи Маъмурий процессуал акт қоидаларини бузиши мумкин. НКАР бошқарувчиси бўлган УКАР ташкилоти судни келажакдаги ноаниқликлар туфайли ноёб техник мутахассислар ишдан кетаётгани ва бу муассасага реал зарар етказаётганига ишонтира олди. Натижада, суд иш якуний кўриб чиқилгунга қадар суперкомпьютер мажмуасини мажбурий равишда бошқа томонга ўтказишни тақиқлади.

Шунга қарамай, НКАР учун барча хавфлар бартараф этилгани йўқ. Иш ҳужжатларида марказни бўлиб юбориш, айрим илмий дастурларни бошқа ташкилотларга ўтказиш ва ҳатто Колорадо штатидаги штаб-квартирани сотиш каби режалар ҳам мавжудлиги айтилмоқда. Эслатиб ўтамиз, 2025-йил декабрида Доналд Трамп администрацияси марказни иқлим ўзгариши бўйича "ваҳмали прогнозлар" тарқатишда айблаб, уни қайта ташкил этиш ниятини билдирган эди. Илмий ҳамжамият бу ҳаракатларни АҚШнинг иқлим тадқиқотлари салоҳиятини заифлаштиришга уриниш сифатида баҳоламоқда.