BM uzmanlarının cinayeti: Kongo mahkemesi idam cezasını onadı

Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) askeri mahkemesi, bir ordu albayını idam cezasına çarptırdı. Albay, yaklaşık 10 yıl önce ülke topraklarında iki BM uzmanının öldürülmesine karışan komploya katılmıştı.

2022'de görülen ilk duruşmada Albay Jean de Dieu Mambveni 10 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. O dönemde tehlike altındaki kişilere yardım etmemek ve emirlere itaatsizlik etmekle suçlanmıştı. Askeri savcılar bu karardan memnun kalmayarak itiraz etmiş ve sorumluluğunun çok daha ağır olduğunu vurgulamıştı.

Kinşasa'daki Yüksek Askeri Mahkeme bu görüşü destekledi. 5 Haziran'da mahkeme, Mambveni'yi cinayeti planlamak ve savaş suçu işlemekten suçlu buldu. Reuters ajansı ve kurbanlardan birinin yakınlarının gördüğü mahkeme hükmüne göre, idam cezasına çarptırıldı. Ancak KDC'de 2003'ten beri idam cezası infaz edilmediği için, bu ceza fiilen müebbet hapse eşdeğer sayılıyor.

BM uzmanları İsveçli Zaida Catalan ve Şilili Michael Sharp, Kasai eyaletindeki toplu katliamları araştırıyordu. 12 Mart 2017'de Moye-Musila köyü yakınlarındaki bir köprüde 'Kamuina Nsapu' grubu militanları tarafından durduruldular. Daha sonra ormana götürülüp vurularak öldürüldüler. Cesetleri 16 gün sonra bulundu.

Cinayetin arkasında devlet çıkarları olabilir

Yaklaşık 9 yıl süren yargılamalara son veren bu karar, 2022'de onlarca militan hakkında verilen idam cezalarını da yürürlükte bıraktı. Savcılar başlangıçta devlet yetkililerinin davayla bir bağlantısı olmadığını belirtmişti, ancak daha sonra albay ve diğer yetkililer tutuklandı ve isyancılarla iş birliği yaptıkları iddia edildi.

Zaida Catalan'ın kız kardeşi Elizabeth Morsby, mahkemenin komplo olduğuna dair sonucunu destekledi.

"Bu, Zaida ve Michael'ın şiddetin rastgele kurbanları olmadığını doğruluyor," dedi.

Ancak adaletin tam olarak tesis edilmediğini de vurguladı. Mahkemedeki ses kayıtlarına atıfta bulunarak, Mambveni'nin uzmanların yetkilileri ifşa edebileceği endişesini dile getirdiğini kaydetti.

Human Rights Watch örgütü de 2022'deki duruşmada önemli video kanıtların göz ardı edildiğini bildirdi. Videolarda devlet temsilcilerinin uzmanları pusuya yönlendirmeye katıldığı görülüyordu.

Morsby'ye göre gerçek adalet, sadece suçluları cezalandırmakla sınırlı kalmamalı, suçun nedenleri de tam olarak araştırılmalıdır.

KDC Ulusal İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Paul Nsapu Mukulu da Mambveni'nin bağımsız hareket ettiğine inanmadığını belirtti.

"Tüm kanıtlar, bu olayın devlet düzeyinde işlenen bir suç olduğunu gösteriyor," dedi.