Rus uzman: Rusya Özbekler olmadan yaşayabilir, Özbekistan Rusya olmadan yaşayabilir mi?

Avrasya Analitik Kulübü Başkanı Nikita Mendkoviç, Özbekistan'ın demografik büyümesi, iç işgücü piyasası potansiyeli ve dış işgücü göçü beklentilerine ilişkin analizini yayınladı. Uzman bu analizinde, Özbekistan'da işgücünün arttığı bir ortamda Rusya Federasyonu ile ekonomik ve işgücü ilişkilerinin nasıl bir önem taşıdığına dair görüşlerini dile getirdi.

Makalede sunulan rakamlar, özellikle Batılı ülkelerin kotalarının sınırlı olması ve göçü çeşitlendirme konusundaki zorluklar, analistler arasında çeşitli tartışmalara yol açıyor.

Demografik baskı: İç piyasa iş imkanı sağlayabilir mi?

Uzman, Özbekistan'daki yıllık demografik büyüme ile yeni iş imkanları arasındaki orana değindi:

• Gençlerin piyasaya girişi: Mendkoviç'in belirttiğine göre, her yıl ülkede yaklaşık 600 bin genç işgücü piyasasına girmekte olup, 2030 yılına gelindiğinde bu rakamın yıllık 1 milyona ulaşması beklenmektedir;

• İç imkanlar: Yatırım ve Ticaret Bakanlığı verilerine dayanan uzman, cumhuriyette yılda yaklaşık 290 bin yeni iş imkanı yaratıldığını, geri kalan kısmın ise istihdam konusunda zorluklarla karşılaştığını belirtiyor;

• Su ve iklim faktörü: Yazar, bölgedeki su kaynaklarının kıtlığı nedeniyle tarımda da iş imkanlarını korumanın zorlaşacağını tahmin ediyor.

Batı rotaları neden çözüm olamıyor?

Son zamanlarda göç rotalarını Avrupa ve Asya'nın gelişmiş ülkelerine çevirme çabaları, uzman tarafından matematiksel olarak analiz edildi:

• Avrupa kotaları çok az: Birleşik Krallık'ın mevsimlik tarım kotası yıllık sadece 10-12 bin kişilik yer teşkil ederken, Güney Kore ve Japonya yılda toplam 6-7 bin işçi kabul ediyor;

• Dil engeli ve nitelik şartı: Almanya ve Avrupa Birliği piyasalarında çalışmak için B1/B2 dil sertifikası ve mesleki yeterlilik şartı aranıyor; bu da bölgelerden gelen çoğu genç için ciddi bir engel teşkil ediyor;

• Yüzde 5-7'lik kapsama: Uzmana göre, yeni alternatif rotalar yıllık işgücü akışının sadece yüzde 5-7'sini kapsayabilir, ana akım ise yine de geleneksel piyasada kalmak zorunda.

Rusya piyasası: Rakamlar ve tarafların rolü

Raporda belirtildiğine göre, günümüzde dış işgücü göçü göstergelerinde Rusya rotası hala ana payı elinde tutuyor:

• Finansal akış: İşçi göçmenler tarafından Özbekistan'a gönderilen para transferlerinin yüzde 70'inden fazlası doğrudan Rusya'ya ait;

• Boş iş pozisyonları: Yurt dışındaki mevcut boş iş pozisyonu tekliflerinin yaklaşık yüzde 85'i Rus işletmeleri tarafından sunuluyor;

• Moskova'nın tercih imkanı: Uzmana göre, Rusya piyasası da otomasyon (robotlaşma) ve diğer ülkelerden (Hindistan vb.) işgücü çekme yoluyla alternatif yolları değerlendiriyor, bu nedenle göçmenlerin rekabet edebilirliği önemli bir faktör haline geliyor.

Uzman önerileri ve siyasi talepler

Nikita Mendkoviç, Özbekistan'ın Rusya piyasasındaki yerini koruması için okullarda Rusçanın derinlemesine öğretilmesi, hukuk kurslarının düzenlenmesi ve entegrasyon süreçlerinin hızlandırılması (özellikle AEB'ye üyelik) gerektiğini öne sürdü.

Ancak uzmanın bu tek taraflı ve katı tutumu, sosyal ağlarda ülkenin ulusal çıkarları ve ekonomik bağımsızlığı açısından birçok tartışmaya yol açıyor. Ekonomistler, bu tehditkar sonuçlara rağmen Özbekistan'ın iç sanayiyi geliştirerek, mesleki eğitimi modernize ederek ve ekonomiyi çeşitlendirerek sorunlarını bağımsız bir şekilde çözme potansiyeline sahip olduğunu vurguluyorlar.