Beyaz Saray ile Kiev arasında soğuk rüzgarlar: İstihbarat verileri ve Trump'ın sürpriz tutumu

ABD ve Ukrayna ilişkilerinde uzun süredir görülmeyen bir soğuma dönemi başladı. ABD Başkanı Donald Trump Ukrayna lideri Volodimir Zelenski'yi bir kez daha açıkça eleştirerek, onu savaşı sona erdirmek için uzlaşmaya yanaşmamakla suçladı.

Aynı zamanda Beyaz Saray lideri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin lideri Şi Cinping ile üçlü bir görüşme yapma teklifini onaylayabileceğini açıklayarak uluslararası gündemi değiştirdi.

«Zelenski ne dediğini bilmiyor»: Washington ve Kiev çatışması

Trump, Zelenski'nin «Washington Moskova'yı desteklerse tarihin yanlış tarafında yer alacaktır» şeklindeki açıklamasına sert tepki gösterdi:

• Kaçırılan fırsatlar hakkında: «Zelenski, savaşı çoktan bitirmesi gereken bir adam. Beni dinleseydi, çok daha önce daha iyi bir anlaşmaya varabilirdi» dedi Trump.

• Müzakereciyi değiştirme çağrısı: ABD lideri, Şubat 2025'te Oval Ofis'te yaşanan gergin tartışmayı hatırlatarak, artık Kiev adına müzakere masasına başka isimlerin oturma vaktinin geldiğini vurguladı: «Belki de Zelenski'nin müzakereleri yürütmek için başka birini bulma vakti gelmiştir».

• «Biz çok şey veriyoruz, onlar ise hiçbir şey vermiyor»: Trump, Ukrayna'ya sağlanan istihbarat verileri ve yardımlar konusuna da değinerek, Washington'un verdiği yardımın boyutu ile Kiev'in buna yaklaşımının orantısız olduğunu belirtti.

Enerji, uydular ve baskı unsurları

Beyaz Saray ile Kiev arasındaki ilişkilerin soğumasının altında birkaç önemli stratejik neden yatıyor:

• Dizel anlaşması ve yaptırımlar: Trump'ın Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından, Rusya'nın dünya pazarına dizel tedarik etmesine olanak tanıyan bir anlaşma duyuruldu ve Senatör Lindsey Graham'ın hazırladığı ağır yaptırım paketi belirsiz bir tarihe ertelendi;

• Petrol rafinerilerine saldırı yasağı: Washington, Ukrayna'yı Rusya'daki petrol rafinerilerini hedef almayı durdurmaya teşvik etti; Kiev ise enerji ateşkesini Rusya'nın kendisinin bozduğunu savunuyor;

• Starlink ve istihbarat kesintileri: Ukraynalı yetkililer, ABD'den gelen füze saldırısı bilgilerinin gecikmeli iletilmesi ve dronlara takılan SpaceX şirketine ait Starlink terminallerinin hızının düşürülmesi nedeniyle askeri operasyonlarda zorluklar yaşandığını belirtiyor.

Trump, Putin ve Şi Cinping: Shenzhen'de üçlü zirve olacak mı?

Wall Street Journal kaynaklarına göre Vladimir Putin, 18-19 Kasım tarihlerinde Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek APEC zirvesi kapsamında ABD, Çin ve Rusya liderlerinin özel bir görüşme yapması için girişimde bulundu:

• Kremlin'in tutumu: Dmitriy Peskov, her üç tarafın da böyle bir görüşmenin olasılığını kabul ettiğini ancak gündemin henüz oluşmadığını doğruladı;

• Trump'ın şartı: ABD Başkanı, Şi Cinping'in inisiyatif alması durumunda görüşmeye hazır olduğunu belirtti: «Bu görüşmeyi Ukrayna için değil, nükleer silahlar, silahsızlanma ve ticaret konularını tartışmak için yapardık»;

• Ukrayna'nın itirazı: Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga, Kiev'in katılımı olmadan yapılacak böyle bir formatın savaşı bitirmeyeceğini, aksine Kremlin'i işgali sürdürmeye teşvik edeceğini sert bir dille uyardı;

• Pekin'in temkinliliği: Washington Post analizine göre Çin, Avrupa Birliği ile ilişkilerini riske atmamak için forumun dikkatini dağıtacak sansasyonel bir üçlü zirveye onay verme konusunda temkinli bir duruş sergiliyor.