Özbekistan'daki girişimciler, devlet denetim organları tarafından yapılan denetimlerin, uyarı mektuplarının ve çeşitli taleplerin sayısının artmasından endişe duyuyor. İş dünyası temsilcilerine göre, kontrol sisteminde şeffaflık eksikliği girişimcilik ortamını olumsuz etkileyebilir.
Ticaret ve Sanayi Odası'nda düzenlenen açık oturumda girişimciler yaşadıkları sorunları açıkça dile getirdiler. Son zamanlarda Devlet Standartları Ajansı, Çevre Bakanlığı, demiryolu sektörü yetkilileri ve diğer denetim organları tarafından gönderilen mektup, bildirim ve denetim sayısının önemli ölçüde arttığını vurguladılar.
İş dünyası temsilcileri, bu durumun iş süreçlerini karmaşıklaştırdığını belirtiyor. Girişimci; üretim yapmak, hizmet sunmak, ticaret hacmini artırmak veya yeni istihdam yaratmak yerine vaktinin çoğunu belge hazırlamaya, cevap yazmaya ve çeşitli kurumların taleplerini yerine getirmeye harcamak zorunda kalıyor.
Resmi istatistikler de bu endişelerin yersiz olmadığını gösteriyor. 2026 yılının Ocak-Nisan döneminde denetim sayısı, bir önceki yılın aynı dönemine göre %26,5 oranında artmıştır. Yani denetimler 51.962'den 65.737'ye yükselmiştir.
Bu rakamlar iş dünyası için ciddi bir sinyaldir. Çünkü her denetim girişimci için zaman, sermaye ve iş gücü kaynağı gerektirir. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için bu bürokratik yük daha ağır hissedilmektedir.
Girişimciler, temel sorunlardan birinin bildirimlerin sert ve ültimatom içerikli olması olduğunu belirtiyor. Bazı durumlarda işletmelerden 10 gün içinde yanıt vermeleri isteniyor, aksi takdirde denetim yapılacağı uyarısında bulunuluyor. Bu durum girişimcide gereksiz baskı ve endişe yaratıyor.
Bir diğer ciddi konu ise çeşitli denetim birimlerinin görevlerinin birbiriyle örtüşmesidir. İş dünyası temsilcilerine göre, bazı durumlarda aynı veya benzer talepler birden fazla kurum tarafından tekrar tekrar istenmektedir. Sonuç olarak girişimci, aynı konu hakkında defalarca rapor vermek zorunda kalmaktadır.
Bu durum sadece zaman kaybına yol açmıyor, aynı zamanda maliyetleri de artırıyor. Belge hazırlamak, uzman tutmak, raporları doğru düzenlemek ve denetimlere hazırlanmak işletmeler için ek bir yük oluşturuyor.
Girişimciler devlet denetiminin gerekliliğini inkar etmiyor. Elbette kalite, güvenlik, çevre ve yasal gerekliliklere uyulması önemlidir. Ancak kontrol sistemi adil, net, şeffaf ve tekrarlayan baskılardan uzak olmalıdır.
İş dünyasının temel talebi de budur: Denetimler gereksiz bir engele dönüşmesin, kurumlar arasındaki görevler net bir şekilde dağıtılsın ve girişimciden aynı bilgiler tekrar tekrar istenmesin.
Ayrıca, denetim organları tarafından gönderilen her bildirimin açık, anlaşılır ve yasal bir dayanağı olması gerektiği vurgulanıyor. Girişimci, hangi talebin neden yapıldığını ve hangi belgeye dayanarak cevap vermesi gerektiğini net bir şekilde bilmelidir.
Sürdürülebilir bir iş ortamını korumak için devlet ile girişimci arasında güvene dayalı bir diyalog şarttır. Eğer kontrol sistemi sadece cezalandırma veya korkutma mekanizması olarak görülürse, bu durum hem yatırım ortamını hem de ticari faaliyetleri olumsuz etkiler.
Bugün girişimciler için en önemli şey; önceden belirlenmiş net kurallar, gereksiz bürokrasi olmadan çalışma imkanı ve istikrarlı bir ortamdır. Çünkü iş dünyası planla çalışır, beklenmedik baskılarla değil.
Özetle, girişimciler denetime karşı değil, düzensiz ve tekrarlayan baskıya karşıdır. Şimdi temel görev, denetimleri şeffaf, adil ve iş dünyasını boğmayan bir sisteme dönüştürmektir. İş dünyası nefes alırsa, ekonomi de hızlanır.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
