Öğrenci bursları yoksulluk sınırının altında: Bu durum yasaya aykırı mı?

Özbekistan'da öğrenci burs miktarlarının yoksulluk sınırının altında kalması kamuoyunda tartışmalara neden oluyor. Resmi verilere göre, günümüzde asgari tüketim harcamaları 715.000 som teşkil ederken, temel öğrenci bursu bu rakamın yaklaşık yüzde 26 oranında altında kalıyor.

Yükseköğretim, Bilim ve İnovasyon Bakanlığı'nda düzenlenen basın toplantısında konuya ilişkin açıklamalarda bulunuldu. Temel burs miktarının 569.870 som civarında olduğu, üstün başarı gösteren öğrencilere ise ek ödeme yapıldığı kaydedildi. Aynı zamanda yetkililer, 2025 yılında bursların yüzde 30'dan fazla artırılması yönünde teklif sunulduğunu ancak bu konuda henüz kesin bir neticeye varılmadığını bildirdi.

Uzmanlar ise meseleye farklı bir açıdan yaklaşıyor. Ekonomistlerin görüşüne göre burslar, sıradan bir ödeme değil, sosyal yardım olarak değerlendirilmelidir. Zira Anayasa'da sosyal ödemelerin miktarının asgari tüketim harcamalarından az olamayacağı hükme bağlanmıştır.

Bu açıdan bakıldığında, mevcut burs miktarının yasal gerekliliklere ne derece uygun olduğu sorusu belirsizliğini koruyor. Özellikle devlet bütçesinden eğitim gören öğrenciler için bu tutarın günlük ihtiyaçları karşılamada yetersiz kaldığı vurgulanıyor.

Tartışılan bir diğer husus ise burs miktarının okul harç ücretlerine endekslenmesidir. Yetkililer bu durumu yükseköğretim kurumlarının mali imkanlarıyla açıklarken, analizciler bu yaklaşımı mantıksız buluyor. Çünkü devlet bursu (grant) ile okuyan öğrenciler harç ödemediği için, burs miktarının harçlara bağlanmasının doğru olmadığı savunuluyor.

Öte yandan, ülkedeki bazı üniversitelerin mali zorluklar yaşadığı da belirtildi. Rekabetin artması ve "süper-kontrat" (ek kontenjan harcı) sayısındaki azalma, üniversite gelirlerini olumsuz etkiliyor.

Bununla birlikte, 2026 yılı devlet bütçesi çerçevesinde burslar, emekli maaşları ve sosyal yardımların artırılması için ek kaynak ayrılması planlanıyor. Ancak öğrenci burslarının tam olarak ne kadar artırılacağı henüz açıklanmadı.

Uzmanlara göre, eğer burslar sosyal yardım olarak kabul edilirse, miktarlarının en az yoksulluk sınırı seviyesine çıkarılması gerekiyor. Aksi takdirde, bu konunun daha uzun süre kamuoyu gündeminde kalmaya devam edeceği öngörülüyor.