Uluslararası bir astrofizikçi grubu, 16 Nisan 2025 tarihinde Einstein Probe görevi kapsamında kaydedilen nadir EP250416a gama ışını patlamasını inceledi. Yaklaşık 6,4 milyar parsek uzaklıktaki bir galakside meydana gelen devasa yıldız çöküşünün sonucu olan bu olay, «karanlık gama patlaması» olarak sınıflandırıldı. X-ışını ve gama aralıklarında güçlü enerji yaymasına rağmen, optik teleskoplar için neredeyse görünmez kaldı. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.
Analizler, galaksideki aşırı yüksek toz konsantrasyonunun görünür ışığı yüzlerce kat zayıflatarak evrendeki en yoğun «duman perdelerinden» birini oluşturduğunu gösterdi. Araştırmaya A. F. Ioffe Fizik-Teknik Enstitüsü uzmanları da katılarak, hassas gama spektroskopisi yardımıyla patlamanın doğasını doğruladılar. Einstein Probe ve Şili'deki Gemini South teleskobu sayesinde bilim insanları, «jet kırılması» olarak adlandırılan nadir bir olayı gözlemlemeyi başardılar.
On yedinci günde tespit edilen bu etki, patlama geometrisinin hesaplanmasına olanak tanıdı. EP250416a'nın alışılagelmişin aksine 10 dereceden fazla genişlikte bir radyasyon konisine sahip olduğu ortaya çıktı. Bu, patlamanın kinetik enerjisinin başlangıçta tahmin edilenden çok daha yüksek olduğu anlamına geliyor.
Monte-Carlo algoritmaları kullanılarak yapılan modelleme, patlamanın «merkezi motorunun» — yeni doğmuş bir kara delik veya magnetar — çöküşten sonra 8 saat daha şok dalgasını enerjiyle beslemeye devam ettiğini gösterdi. Bu keşif, yıldız evrimini anlamada önemli bir adım olup, Einstein Probe görevinin toz bulutlarının ardındaki gizli kozmik olayları incelemedeki etkinliğini kanıtladı.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
