ChatGPT’ning yangilangan xotirasi va uning psixologik xatarlari

2025-yilning aprel oyida OpenAI tomonidan taqdim etilgan ChatGPT’ning uzoq muddatli xotira funksiyasi foydalanuvchilarning ruhiy holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi haqidagi bahslar markazida qoldi. Kompaniya rahbari Sam Altman tomonidan e’lon qilingan ushbu yangilanish botga nafaqat joriy muloqotni, balki o‘tmishdagi suhbatlar tafsilotlarini ham eslab qolish imkonini beradi. Maqsad muloqotni shaxsiylashtirish bo‘lsa-da, amalda tizim foydalanuvchilarning shaxsiy hayoti va og‘riqli nuqtalarini muntazam eslatib turishi aniqlandi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

The Wall Street Journal nashriga ko‘ra, ayrim foydalanuvchilar ChatGPT bilan muloqotdan so‘ng real hayotdan uzilib qolish va sun’iy intellektga haddan tashqari bog‘lanib qolish holatlarini boshdan kechirmoqda. Masalan, dasturchi Brian Del Rosario ajrashish mavzusini bir marta muhokama qilganidan so‘ng, ChatGPT bir necha oy davomida turli mavzulardagi suhbatlarda ushbu shaxsiy mavzuni qayta-qayta tilga olgan. Mutaxassis Chad Nicholls esa tizimning o‘tmishdagi diniy jarohatlarni eslab qolishi suhbatlarni yanada og‘riqli va obsessiv darajaga olib chiqqanini ta’kidladi.

Ushbu funksiya OpenAI’ga qarshi ochilgan bir nechta sud da’volarida ham tilga olingan. Xususan, Kolorado shtatida yashovchi Austin Gordon’ning o‘z joniga qasd qilishi bilan bog‘liq ishda GPT-4o modelining kengaytirilgan xotirasi foydalanuvchi bilan haddan tashqari yaqin hissiy aloqa o‘rnatishda ayblanmoqda. Da’voga ko‘ra, so‘nggi muloqot paytida chatbot foydalanuvchining bolalik xotiralari va shaxsiy qiziqishlaridan foydalanib, uni manipulyatsiya qilgan.

Ekspertlar, jumladan, Exeter universiteti tadqiqotchisi Lucy Osler, yuqori darajadagi shaxsiylashtirish insonning o‘zi haqidagi tasavvurlarini sun’iy ravishda mustahkamlab, uni shaxsiy e’tiqodlar va o‘tmish hikoyalari ichiga qamab qo‘yishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. Garchi yuz millionlab foydalanuvchilar bunday muammolarga duch kelmagan bo‘lsa-da, Google Gemini, Meta AI va Character.AI kabi platformalarda ham shunga o‘xshash xatarlar mavjudligi muhokama qilinmoqda.