Kanada AQSH energetika bozoriga boyitilmagan uranda ishlaydigan yadroviy reaktorlarni taklif qilmoqda

Kanadaning AtkinsRealis kompaniyasi oʻzining noyob CANDU reaktor texnologiyasini AQSH bozoriga olib kirish uchun rasmiy litsenziyalash jarayonini boshladi. AQSH Yadroviy tartibga solish komissiyasiga (NRC) taqdim etilgan bildirishnoma ushbu texnologiyani Amerika energetika tizimiga integratsiya qilish yoʻlidagi birinchi rasmiy qadam boʻldi. Mazkur tashabbus AQSHning energetik mustaqilligini taʼminlash va sunʼiy intellekt infratuzilmasi uchun zarur boʻlgan ulkan quvvatlarni yaratishda muhim ahamiyatga ega. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

AtkinsRealis mutaxassislari Amerika bozoriga 700 MW dan ortiq quvvatga ega boʻlgan Enhanced CANDU 6 reaktorini taqdim etishni rejalashtirmoqda. Ishlab chiquvchilarning fikricha, ushbu texnologiya hozirda maʼlumotlar markazlari (data-centers), AI tizimlari va yuqori texnologiyali ishlab chiqarish korxonalari tomonidan ortib borayotgan elektr energiyasiga boʻlgan talabni qoplashda eng samarali yechimlardan biri boʻlishi mumkin.

Texnologik ustunlik: Boyitilmagan uran va uzluksiz ish faoliyati

CANDU texnologiyasining asosiy farqi va afzalligi shundaki, u yoqilgʻi sifatida boyitilgan uran oʻrniga tabiiy urandan foydalanadi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bu AQSH uchun strategik jihatdan muhim, chunki mamlakatning yadroviy yoqilgʻi taʼminoti zanjiri hozirda koʻp jihatdan xorijiy yetkazib beruvchilarga bogʻliq boʻlib qolgan. Tabiiy urandan foydalanish esa bu qaramlikni sezilarli darajada kamaytiradi.

Yana bir muhim texnik yutuq – reaktorni toʻxtatmasdan turib yoqilgʻi quyish imkoniyatidir. Aksariyat anʼanaviy reaktorlar yoqilgʻi almashtirish uchun maʼlum muddatga oʻchirilishi kerak boʻlsa, CANDU texnologiyasi oʻrnatilgan quvvatdan foydalanish koeffitsientini maksimal darajada saqlab qolish imkonini beradi. Bu esa barqaror energiya oqimiga muhtoj boʻlgan yirik texnologik klasterlar uchun juda qoʻl keladi.

Xalqaro tajriba va AQSH bozoridagi toʻsiqlar

AtkinsRealis vakillari ushbu texnologiya allaqachon dunyo miqyosida sinovdan oʻtganini taʼkidlamoqda. Hozirgi kunda Kanada, Janubiy Koreya, Xitoy va Argentina kabi mamlakatlarda jami 34 ta CANDU tipidagi energiya bloklari muvaffaqiyatli faoliyat yuritib kelmoqda. Biroq, AQSH bozoriga kirish oson kechmasligi kutilmoqda, chunki Amerika litsenziyalash tizimi asosan yengil suvli reaktorlarga (LWR) moslashgan.

Kanada hukumatining yangi strategiyasiga koʻra, 2040-yilga qadar CANDU texnologiyasini kamida toʻrtta yangi xorijiy bozorga eksport qilish koʻzda tutilgan. AQSH bilan hamkorlik bu boradagi eng yirik va nufuzli loyiha boʻlishi mumkin. Hozircha gap faqat dastlabki kelishuvlar haqida ketmoqda va NRC tomonidan qurilish hamda foydalanish uchun yakuniy ruxsatnomalar berilmagan.

Oʻzbekiston kabi atom energetikasini rivojlantirishni maqsad qilgan mamlakatlar uchun ham bunday muqobil texnologiyalar qiziqish uygʻotishi tabiiy. Boyitilmagan urandan foydalanish imkoniyati yoqilgʻi siklini soddalashtirish va xalqaro cheklovlarga kamroq toʻqnash kelish nuqtayi nazaridan istiqbolli yoʻnalish hisoblanadi.