AQSh va yana 38 davlat raketalar uchirilishi haqida oldindan ogohlantirishni talab qildi

AQSh, Janubiy Koreya, Yaponiya va boshqa 38 davlat dunyo mamlakatlarini qitʼalararo ballistik raketalar, suv osti kemalaridan uchiriladigan ballistik raketalar hamda raketa-tashuvchilarning sinovlari haqida oldindan xabardor qilishga chaqirdi. Yangi qo‘shma bayonotda bunday bildirishnomalar parvozdan kamida 24 soat oldin, xususan, yadro quroliga ega davlatlar tomonidan yuborilishi shartligi qatʼiy talab qilingan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu xalqaro tashabbus Xitoy tomonidan Tinch okeanining ochiq suvlariga ballistik raketa kutilmaganda uchirilganidan so‘ng eʼlon qilindi. Garchi rasmiy hujjatda Pekin to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga olinmagan bo‘lsa-da, aynan shu kutilmagan sinovlar xalqaro hamjamiyatda jiddiy xavotir va tanqidlarni keltirib chiqargan edi.

Xavfsizlik choralari va shaffoflik

Tashabbuz mualliflarining fikricha, yadro kallaklarini tashi oladigan raketalarni yetarli darajada ogohlantirishsiz sinovdan o‘tkazish katta xavf tug‘diradi. Bu holat sinov zonalari yaqinida joylashgan davlatlar xavfsizligiga tahdid solib, xalqaro miqyosdagi xavotirlarni kuchaytiradi.

Ishtirokchi mamlakatlar taqdim etilishi lozim bo‘lgan maʼlumotlar ro‘yxatini ham belgilab berdi. Unga ko‘ra, bildirishnomada quyidagilar aks etishi shart:

• Uchirilayotgan ballistik raketa yoki raketa-tashuvchining klassi
• Taxminiy uchish vaqt oralig‘i
• Start rayoni va parvoz yo‘nalishi
• Aviatsiya va dengiz xizmatlari uchun qulash yoki suvga tushish hududlari haqidagi maʼlumotlar

Oxirgi band havo va dengiz harakati xavfsizligini taʼminlash, kutilmagan ko‘ngilsizliklarning oldini olishda muhim o‘rin tutadi.

Ishonchni mustahkamkash mexanizmlari

Bayonotda taʼkidlanishicha, muntazam va shaffof axborot almashinuvi davlatlarning harbiy dasturlari yoki tezkor imkoniyatlarini cheklamaydi. Aksincha, bu vaziyatni noto‘g‘ri baholash xavfini kamaytirib, mamlakatlar o‘rtasidagi o‘zaro ishonchni mustahkamlaydi.

Hozirgi kunda bunday vazifalarni bajaruvchi asosiy mexanizmlardan biri Ballistik raketalarning tarqalishiga qarshi Gaaga kodeksi bo‘lib, unga 145 ta davlat aʼzo hisoblanadi. Yangi tashabbuz mualliflari barcha daxldor mamlakatlarni ushbu xalqaro kelishuvlarga qo‘shilishga va raketa uchirishlari haqida oldindan xabar berish tartibiga rioya qilishga chaqirdi.