Ўзбекистонда туризм соҳасида фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларини баҳолашнинг янги тартиби жорий этилиши режалаштирилмоқда. Гап туроператорлар, турагентлар ва жойлаштириш воситалари фаолиятини “хавфни таҳлил этиш” электрон тизими орқали ўрганиш ҳақида кетмоқда.
Янги тизимнинг асосий мақсади — туризм бозоридаги эҳтимолий ҳуқуқбузарликларни олдиндан аниқлаш, профилактика ишларини кучайтириш ва соҳада шаффофликни оширишдан иборат. Яъни, бу тартиб фақат жазолаш учун эмас, балки муаммоларни эртароқ кўриш ва уларнинг олдини олиш учун ишлаб чиқилмоқда.
Туризм қўмитаси томонидан тайёрланган низом лойиҳасига кўра, туризм йўналишида ишлаётган тадбиркорлар махсус мезонлар асосида баҳоланади. Бунда туроператорлик фаолияти, турагентлик хизмати ва жойлаштириш воситалари алоҳида йўналиш сифатида кўриб чиқилади. Бу эса ҳар бир соҳага ўзига хос талаб ва хавф омиллари нуқтаи назаридан ёндашиш имконини беради.
Ҳужжатга мувофиқ, баҳолаш “балл” тизими асосида амалга оширилади. Тадбиркорлик субъектлари тўпланган кўрсаткичларига қараб “юқори”, “ўрта” ва “паст” хавф тоифаларига ажратилади. Бу амалиёт назорат органларига қайси йўналишда эътиборни кучайтириш, қайси тадбиркор фаолияти эса барқарор ва хавфи паст эканини аниқлашга ёрдам беради.
Муҳим жиҳати шундаки, хавф таҳлили жараёнида тадбиркорлардан қўшимча ҳужжат ёки алоҳида маълумот талаб қилинишига йўл қўйилмайди. Бу бизнес вакиллари учун ортиқча қоғозбозлик ва бюрократик юкни камайтиришга хизмат қилади. Қисқаси, тизим маълумотларни ўзида мавжуд манбалар орқали таҳлил қилади.
Шунингдек, электрон тизим натижалари автоматик равишда жазо чораларини қўллаш учун асос бўла олмайди. Бу жуда муҳим нуқта. Демак, тадбиркор “юқори хавф” тоифасига тушиб қолса ҳам, бу дарҳол жазоланади, дегани эмас. Бундай баҳолаш, аввало, вазиятни ўрганиш ва профилактик чоралар кўриш учун хизмат қилади.
Таҳлиллар лицензиялар, статистик маълумотлар, фуқаролар мурожаатлари, оммавий ахборот воситалари ҳамда ижтимоий тармоқлардаги ахборотлар асосида ўтказилади. Шу билан бирга, текширувлар “Ягона давлат назорати” ахборот тизими орқали рўйхатдан ўтказилиши шарт этиб белгиланмоқда. Бу эса назорат жараёнларининг тартибли ва шаффоф бўлишини таъминлаши мумкин.
Яна бир эътиборли жиҳат — хавфи паст деб баҳоланган тадбиркорлик субъектлари фаолиятига аралашувга йўл қўйилмайди. Бу ҳалол ва тартибли ишлаётган бизнес вакиллари учун ижобий сигнал ҳисобланади. Яъни, ким қоидага амал қилиб, хизмат сифатини сақлаб борса, ортиқча текширувлар билан безовта қилинмаслиги керак.
Умуман олганда, янги электрон тизим туризм соҳасида масъулият, тартиб ва ишонч муҳитини кучайтиришга қаратилган. Агар у тўғри ва адолатли ишласа, ҳам туристлар манфаати ҳимоя қилинади, ҳам тадбиркорлар учун аниқ ва тушунарли назорат механизми шаклланади.
Қисқаси, туризмда “ким қандай ишлаяпти?” деган саволга энди рақамлар, мезонлар ва автоматлашган таҳлил жавоб бериши мумкин. Бу соҳани тартибга солишда навбатдаги муҳим қадам бўлади.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
